Eskişehir Kalp ve Damar Cerrahisi: Hangi Ameliyatlar Yapılıyor?

Hastaların en sık karıştırdığı iki uzmanlık kardiyoloji ile kalp ve damar cerrahisidir. Kısaca ayıralım: kardiyoloji kalp hastalıklarını teşhis eder, ilaçla takip eder ve anjiyografi, balon, stent gibi girişimsel işlemleri yapar. Kalp ve damar cerrahisi ise göğüs kafesi açılarak ya da damar üzerinden cerrahi yolla yapılan tedavileri üstlenir.

Eskişehir kalp damar cerrahisi kapsamında yapılan işlemler, sanılandan geniş bir alana yayılır. Aşağıda başlıca ameliyat gruplarını, kararın nasıl verildiğini ve iyileşme sürecinin gerçekte neye benzediğini bulacaksınız.

Koroner bypass ameliyatı

Kalbi besleyen damarlarda tıkanıklık olduğunda, tıkalı bölgenin ötesine kan taşıyacak yeni bir yol kurulur. Bu yol için hastanın kendi damarları kullanılır: göğüs duvarının iç yüzündeki atardamar (meme atardamarı), bacaktan alınan toplardamar ya da koldan alınan atardamar.

Eskişehir bypass ameliyatı denince akla gelen soru genellikle şu oluyor: "stent varken neden ameliyat?" Cevap damarın durumuna bağlı:

• çok sayıda damarda yaygın tıkanıklık varsa
• ana damarın (sol ana koroner) başlangıcında ciddi darlık varsa
• darlık, stentin güvenle yerleşemeyeceği bir noktadaysa veya damar çok kireçlenmişse
• diyabet gibi ek durumlar uzun vadede cerrahiyi daha avantajlı kılıyorsa
• kalbin pompa gücü belirgin düşmüşse

Bunların hiçbiri tek başına karar vermez; birlikte değerlendirilir. Bypass ile stent arasındaki tercihin nasıl yapıldığını ikinci görüş yazımızda daha ayrıntılı ele aldık.

Kalp kapak ameliyatları

Kalpteki dört kapaktan biri yeterince açılmıyor (darlık) ya da tam kapanmıyorsa (yetmezlik), kalp normalden fazla çalışmak zorunda kalır. Zamanla kalp kası bu yükün altında yorulur.

İki temel yaklaşım vardır:

• Tamir. Kapağın kendi dokusu korunarak onarılır. Mümkün olduğunda genellikle tercih edilen yol budur, çünkü hastanın kendi dokusu kalır.
• Değişim. Kapak yerine yapay bir kapak konur. Mekanik kapaklar çok uzun ömürlüdür ancak ömür boyu kan sulandırıcı kullanımı ve düzenli kan takibi gerektirir. Biyolojik kapaklar genellikle uzun süreli kan sulandırıcı gerektirmez fakat yıllar içinde yıpranıp yeniden işlem gerektirebilir.

Hangisinin size uygun olduğu yaşınıza, kanama riskinize, gebelik planınıza ve yaşam biçiminize göre değişir. Bu, hekimin tek başına değil, sizinle birlikte vermesi gereken bir karardır.

Bazı hastalarda kapak, göğüs açılmadan kateterle de değiştirilebiliyor. Bu yöntem her hastaya uygun değildir ve uygunluğu kalp ekibi değerlendirir.

Aort cerrahisi

Aort, kalpten çıkan ana atardamardır. Duvarı zayıflayıp balonlaşırsa anevrizma, duvar katmanları ayrılırsa diseksiyon adını alır.

Anevrizma çoğu zaman sessizdir ve başka bir nedenle çekilen görüntülemede tesadüfen bulunur. Belirli bir çapa ulaştığında ya da hızlı büyüdüğünde ameliyat gündeme gelir; bu eşik hastaya ve anevrizmanın yerine göre değişir.

Aort diseksiyonu ise tamamen farklı bir tablodur: ani başlayan, yırtılır tarzda şiddetli göğüs veya sırt ağrısı yapar ve acil bir durumdur. Beklemek seçenek değildir.

Damar cerrahisi

Kalp ve damar cerrahisi yalnızca kalple sınırlı değildir:

• Periferik arter hastalığı: bacak damarlarındaki tıkanıklıklar; yürürken bacakta kramp ve ağrı yapar.
• Karotis (şah damarı) darlığı: beyne giden damardaki darlık, inme riskini artırır.
• Varis ve toplardamar hastalıkları.
• Diyaliz için damar erişimi (fistül) ameliyatları.

Ameliyat kararı nasıl veriliyor?

Modern uygulamada kalp ameliyatı kararı tek bir hekimin masasında verilmez. Kalp ekibi denen ortak değerlendirmede kardiyolog ve kalp cerrahı birlikte karar verir. Değerlendirmede şunlara bakılır:

• anjiyografi görüntüleri ve tıkanıklığın yaygınlığı
• kalbin pompa gücü ve kapakların durumu
• diyabet, böbrek hastalığı, akciğer hastalığı gibi eşlik eden durumlar
• yaş, genel dayanıklılık ve hastanın önceliği

Bu son madde küçük görünür ama önemlidir. Aynı anjiyografi görüntüsüne sahip iki hastada, hastanın beklentisi ve yaşam biçimi farklı kararlara yol açabilir. Kararı anlamadan onaylamak zorunda değilsiniz.

Ameliyat ve iyileşme: gerçekçi tablo

Kalp cerrahisi büyük bir ameliyattır ve riski yok sayılamaz. Kanama, enfeksiyon, ritim bozukluğu, böbrek fonksiyonlarında bozulma ve inme başlıca risk başlıklarıdır. Bu risklerin büyüklüğü kişiden kişiye ciddi biçimde değişir: yaş, kalbin pompa gücü, böbrek ve akciğer durumu, acil mi planlı mı yapıldığı tabloyu belirler. Hekiminizden genel istatistik değil, sizin durumunuz için tahmini risk istemek en doğrusudur.

İyileşme tarafında ise beklentiyi doğru kurmak gerekir. Hastanede kalış birkaç gün sürer; göğüs kemiğinin kaynaması haftalar alır ve bu dönemde ağır kaldırmak, araç kullanmak gibi konularda kısıtlamalar olur. Tam toparlanma çoğu hastada aylarla ölçülür.

En çok atlanan nokta şu: ameliyat, damar hastalığını ortadan kaldırmaz. Tıkanan bölgeye yeni bir yol kurar. Tansiyon, kolesterol, şeker kontrolü ve sigaranın bırakılması ameliyat sonrasında en az öncesi kadar önemlidir. Kalp rehabilitasyon programları bu dönemde belirgin fayda sağlar.