Göğüs Ağrısı Acil mi? Acile Ne Zaman Gitmeli: Eskişehir Rehberi

Göğüs ağrısı acil servislere en sık başvuru nedenlerinden biridir ve nedenlerinin çoğu kalp kaynaklı değildir. Ancak bu cümlenin rahatlatıcı tarafına yaslanmak tehlikelidir, çünkü kalp kaynaklı olan azınlıkta zaman doğrudan kalp kasıdır. Tıkalı bir damar ne kadar uzun süre açılmadan kalırsa, kaybedilen kas o kadar artar ve bu kayıp geri gelmez.

Bu yazının amacı size evde teşhis koydurmak değil. Tam tersi: hangi durumda düşünmeyi bırakıp telefona sarılmanız gerektiğini netleştirmek.

Neden kendi aracınızla gitmemelisiniz?

Bu, insanların en sık yaptığı hatadır: "hastane yakın, kendimiz gideriz". Oysa ambulans yalnızca bir taşıma aracı değildir.

• Ambulans ekibi yolda EKG çekebilir ve bulguyu hastaneye önceden iletebilir; bu, hastaneye varır varmaz doğru ekibin hazır olması demektir.
• Yolda ritim bozukluğu ya da kalp durması gelişirse müdahale edecek ekip yanınızdadır. Özel araçta bu imkân yoktur.
• Ağrısı olan kişi direksiyona geçmemelidir; yolda bilinç kaybı hem kendisi hem başkaları için tehlikelidir.
• Ambulans sizi uygun donanımı olan merkeze götürür. En yakın hastane, damarın açılabileceği kateter laboratuvarına sahip olmayabilir.

112'yi aradığınızda operatör size ne yapmanız gerektiğini söyleyecektir. Kendi başınıza ilaç almayın; hangi ilacın alınacağına ya da alınmayacağına telefondaki sağlık personeli ya da hekiminiz karar verir.

Kalp kaynaklı ağrı tipik olarak nasıl tarif edilir?

Kalp kaynaklı göğüs ağrısı klasik olarak şöyle anlatılır: göğsün ortasında, bıçak gibi keskin değil künt ve yaygın bir baskı; parmakla tek bir noktayı gösteremezsiniz, avuçla göğsünüzü kavrarsınız. Eforla artar, dinlenmeyle azalır. Kola veya çeneye yayılabilir. Soğuk terleme eşlik edebilir.

Bu tarif işe yarar, ama güvenilir bir eleme aracı değildir. Kalp krizlerinin önemli bir bölümü bu klasik tabloya uymaz. Özellikle şu gruplarda belirtiler silik ya da farklı olabilir:

• Kadınlarda: göğüs ağrısı yerine yorgunluk, nefes darlığı, bulantı, çene veya sırt ağrısı öne çıkabilir.
• Diyabeti olanlarda: sinir tutulumu nedeniyle ağrı hafif hissedilebilir ya da hiç olmayabilir.
• İleri yaşta: tek belirti ani nefes darlığı, halsizlik veya bilinç bulanıklığı olabilir.

Yani "ağrım tipik değil" cümlesi, kalbi listeden çıkarmaya yetmez.

Kalp ağrısı mı, kas ağrısı mı? Bu soruyu evde çözmeye çalışmayın

Göğüs ağrısının kalp dışı nedenleri gerçekten yaygındır: kas ve kaburga kaynaklı ağrılar, mide asidinin yemek borusuna kaçması (reflü), akciğer zarı iltihabı, panik atak ve kaygı bunların başlıcalarıdır.

İnternette bu ayrım için sık verilen ipuçları vardır: "bastırınca artıyorsa kastır", "nefes alınca değişiyorsa akciğerdir", "yemekten sonra oluyorsa reflüdür". Bu ipuçları tek başına güvenilir değildir. Kalp krizi geçiren kişilerde de ağrı bastırmakla değişebilir, mide yanması gibi hissedilebilir ya da yemekten sonra başlayabilir.

Acil serviste bu ayrım tahminle değil ölçümle yapılır: dakikalar içinde EKG çekilir, troponin denen kalp kasının hasar belirteci kanda bakılır ve gerekirse belirli bir aralıkla tekrarlanır. Muayene, öykü ve bu testler birlikte değerlendirilir.

Bu yüzden dürüst tavsiye şudur: ayrımı siz yapmayın. Yukarıdaki acil belirtiler varsa 112'yi arayın; yoksa da geçmeyen veya tekrarlayan göğüs ağrısını göz ardı etmeyin, kardiyoloji polikliniğinde değerlendirilin.

Acil değilse ne yapmalı?

Ağrınız kısa sürdü, tamamen geçti ve yukarıdaki acil belirtilerin hiçbiri yoksa bu, "sorun yok" demek değil, "acil servis yerine planlı değerlendirme" demektir. Şunları yapın:

• Ağrının ne zaman, hangi durumda başladığını, ne kadar sürdüğünü ve neyle geçtiğini yazın. Bu not, muayenede en değerli bilgidir.
• Yürürken ya da merdiven çıkarken tekrarlıyorsa bunu özellikle belirtin; eforla ilişkili ağrı ayrı bir başlıktır.
• Kardiyoloji randevusu alın ve varsa eski tetkiklerinizi götürün.
• Beklerken ağır efordan kaçının.

Kontrolde hangi tetkiklerin yapıldığını kalp kontrolü yazımızda anlattık. Değerlendirme sonunda anjiyografi gündeme gelirse anjiyografi sürecini anlatan yazımıza göz atabilirsiniz.