Anjina Pektoris Nedir? Efor Sırasındaki Göğüs Ağrısı

Anjina pektoris, kalp kasının ihtiyaç duyduğu kan akımını geçici olarak alamaması sonucu ortaya çıkan göğüs rahatsızlığıdır. Bir hastalığın adı olmaktan çok, bir uyarı sinyalinin adıdır: kalbi besleyen damarlarda darlık vardır ve kalp dinlenirken idare edebilirken, yük altında yetersiz kalmaktadır.

Bu yüzden klasik tarif hep aynıdır: "Düz yolda bir şey olmuyor, yokuş çıkınca göğsüme bir şey oturuyor. Durup birkaç dakika bekleyince geçiyor." Bu cümle kardiyolojide çok şey anlatır.

Anjina nasıl hissedilir?

Anjina genellikle keskin, bıçak saplanır tarzda bir ağrı değildir. Hastalar daha çok şu sözcükleri kullanır: baskı, sıkışma, ağırlık, ezilme, göğse bir şey oturması. Parmakla tek bir noktayı gösteremezsiniz; avucunuzla göğsünüzü kavrarsınız.

Tipik anjinanın üç özelliği vardır:

1. Yer: göğsün ortasında, yaygın; kola, boyna, çeneye, sırta veya mideye yayılabilir.
2. Tetikleyici: efor, yokuş, merdiven, ağır yemek, soğuk hava, öfke ya da yoğun stres.
3. Geçme biçimi: dinlenmekle ya da hekimin verdiği dilaltı ilaçla birkaç dakika içinde geçer.

Üçü birden varsa tipik anjinadan söz edilir. İkisi varsa atipik, biri ya da hiçbiri yoksa kalp dışı bir nedenin daha olası olduğu düşünülür. Ancak bu sınıflama hekimin kullandığı bir araçtır; evde kendi kendine puanlama yapmak için değildir.

Kararlı anjina, kararsız anjina: en önemli ayrım

Bu bölüm yazının en kritik yeri, çünkü ikisi arasındaki fark acil olup olmadığını belirler.

Kararlı (stabil) anjina. Şikâyet aylardır aynı biçimdedir ve öngörülebilirdir: aynı yokuşta, aynı mesafede başlar, dinlenmekle aynı sürede geçer. Şiddeti ve sıklığı artmaz. Bu tablo planlı değerlendirme gerektirir.

Kararsız (unstabil) anjina. Tablo değişmiştir ve bu bir alarmdır:

• ağrı daha az eforla ortaya çıkmaya başlamışsa
• dinlenirken ya da uykudan uyandıracak biçimde geliyorsa
• daha şiddetli, daha uzun süreli ya da daha sık oluyorsa
• eskiden dinlenmekle geçerken artık geçmiyorsa
• ilk kez ortaya çıkmış ve şiddetliyse

Kararsız anjina, kalp krizi ile aynı ailedendir ve acil değerlendirme gerektirir. "Nasılsa geçen sefer geçmişti" diyerek beklemek en tehlikeli davranıştır.

Tanı nasıl konur?

Anjina tanısı büyük ölçüde öyküye dayanır; hastanın anlattığı, hangi tetkikin gerektiğini de belirler. Sonrasında sırasıyla şunlar gündeme gelir:

• EKG. Şikâyet yokken çekilen EKG normal olabilir; bu anjinayı dışlamaz.
• Kan tahlilleri. Kansızlık, tiroid ve şeker gibi tabloyu etkileyen durumlar araştırılır.
• Ekokardiyografi. Kalbin pompa gücü ve kapaklar değerlendirilir.
• Efor testi ve görüntüleme yöntemleri. Kalbin yük altındaki davranışı incelenir.
• Koroner BT anjiyografi. Seçilmiş hastalarda damarları girişimsiz görüntüler.
• Anjiyografi. Gerektiğinde damarların içi doğrudan görüntülenir. Süreci anjiyografi yazımızda anlattık.

Kararlı anjina tedavisi

Tedavinin üç ayağı vardır ve üçü birbirinin alternatifi değildir.

1. Risk faktörlerinin kontrolü

Sigaranın bırakılması, tansiyon, kolesterol ve kan şekerinin hedeflere getirilmesi, kilo kontrolü ve düzenli hareket. Bu başlık, hastalığın ilerlemesini yavaşlatan tek gerçek müdahaledir.

2. İlaç tedavisi

Anjinada iki farklı amaçla ilaç kullanılır: şikâyeti azaltanlar ve uzun vadede kalp krizi ile ölüm riskini düşürenler. Bunlar farklı ilaç gruplarıdır ve birinin varlığı diğerini gereksiz kılmaz. Bu yazıda ilaç adı ve doz verilmez; hangi ilacın size uygun olduğuna, diğer hastalıklarınızı da göz önüne alarak hekiminiz karar verir.

Hekiminiz size dilaltı bir ilaç verdiyse, nasıl ve hangi durumda kullanacağınızı ve kaç kez kullandıktan sonra 112'yi aramanız gerektiğini mutlaka öğrenin.

3. Girişimsel tedavi

Balon, stent ya da bypass; ilaç tedavisine rağmen şikâyet sürüyorsa, yaşam kalitesi belirgin biçimde bozuluyorsa ya da tetkikler yüksek riskli bir tabloya işaret ediyorsa gündeme gelir. Kararlı anjinada girişim, çoğu hastada öncelikle şikâyeti azaltmak için yapılır; her hastada kalp krizi riskini de düşürdüğü varsayımı doğru değildir. Bu ayrımı bilmek, size sunulan seçeneği anlamanızı kolaylaştırır. Karar aşamasında ikinci görüş almak hakkınızdır.

Günlük yaşamda ne yapmalı?

• Şikâyetinizi tetikleyen eşiği tanıyın; hangi mesafede, hangi yokuşta başladığını not edin.
• Bu eşiğin düşmesi, yani daha az eforla ağrı başlaması hekime başvurma nedenidir.
• Soğuk havada dışarı çıkarken yavaş başlayın; ani efordan kaçının.
• Ağır yemekten hemen sonra zorlayıcı aktivite yapmayın.
• Egzersizi bırakmayın; hekiminizin belirlediği sınırlar içinde düzenli hareket yararlıdır.