Ablasyon Tedavisi Nedir? EPS ile Ritim Bozukluğunun Kalıcı Tedavisi

Ritim bozukluklarının bir bölümü ilaçla kontrol altına alınır. Bir bölümünde ise ilaç yetersiz kalır, yan etki yapar ya da hasta ömür boyu ilaç kullanmak istemez. İşte bu noktada ablasyon devreye girer: sorunun kaynaklandığı küçük doku bölgesini etkisiz hâle getirerek ritim bozukluğunu kalıcı olarak ortadan kaldırmayı hedefleyen bir işlemdir.

Ablasyon bir ameliyat değildir. Göğüs açılmaz; kasıktan (bazen boyundan) ilerletilen ince kateterlerle yapılır.

EPS işlemi nedir?

EPS, yani elektrofizyolojik çalışma, ablasyondan önce yapılan haritalama aşamasıdır. Amaç, ritim bozukluğunun kalbin tam olarak neresinden kaynaklandığını bulmaktır.

Kalbin içine yerleştirilen ince kateterler, kalp kasının elektriksel etkinliğini noktadan noktaya kaydeder. Gerekirse kontrollü uyarılarla ritim bozukluğu işlem sırasında bilerek tetiklenir; böylece nereden başladığı ve nasıl yayıldığı doğrudan görülür. Bu, çarpıntının "yakalanamaması" sorununu ortadan kaldırır.

EPS ve ablasyon çoğu zaman aynı seansta yapılır: önce haritalanır, uygun hedef bulunursa hemen ablasyon uygulanır.

Ablasyon nasıl yapılır?

Hedef doku bulunduğunda kateterin ucundan verilen enerjiyle o küçük alan etkisiz hâle getirilir. Kullanılan başlıca yöntemler:

• Radyofrekans ablasyon. Isı enerjisiyle uygulanır; en yaygın yöntemdir.
• Kriyoablasyon. Dondurma yöntemiyle uygulanır; bazı bölgelerde tercih edilir.
• Elektroporasyon (pulsed field). Daha yeni bir yöntemdir; kalp dokusunu seçici biçimde hedeflemeyi amaçlar. Kullanılabilirliği merkeze göre değişir.

İşlem günü nasıl geçer?

1. Belirli bir süre aç kalmanız istenir; ilaçlarınızın hangisinin kesileceğini hekiminiz söyler.
2. Damar yolu açılır, kasık bölgesi temizlenip uyuşturulur.
3. Sakinleştirici verilir. Bazı işlemler genel anestezi altında yapılır; hangisinin uygulanacağını ekibiniz belirler.
4. Kateterler damar yoluyla kalbe ulaştırılır, haritalama yapılır.
5. Hedef bölgeye ablasyon uygulanır ve sonuç test edilir.
6. Kateterler çıkarılır, giriş yerine bası uygulanır ve bir süre yatak istirahati istenir.

Süre, ritim bozukluğunun türüne göre belirgin biçimde değişir: bazı işlemler bir saatin altında biterken, karmaşık olanlar birkaç saat sürebilir.

Kimlere uygulanır?

• Supraventriküler taşikardi (SVT). Ani başlayıp ani biten hızlı çarpıntı atakları. Ablasyonun en başarılı olduğu grup budur; pek çok hastada tek seansta kalıcı çözüm sağlanır.
• Atriyal flutter. Tipik flutterda ablasyon sık ve etkili bir tedavidir.
• Atriyal fibrilasyon. İlaçla kontrol edilemeyen ya da hastayı belirgin rahatsız eden vakalarda uygulanır. Bu grupta tekrar işlem gerekme olasılığı diğerlerine göre daha yüksektir; bunu baştan bilmek beklentiyi doğru kurar.
• Ventriküler ekstrasistol ve bazı ventriküler taşikardiler. Çok sık ekstrasistolün kalbin pompa gücünü etkilediği durumlarda gündeme gelir. Bu konuyu ekstrasistol yazımızda ele aldık.
• WPW gibi ek ileti yolu olan durumlar.

Riskler

Ablasyon deneyimli merkezlerde güvenliği yüksek bir işlemdir, ancak risksiz değildir. Dürüst tablo şudur:

• Sık ama hafif: kasıkta morarma, hassasiyet, küçük şişlik.
• Daha seyrek: giriş yerinde belirgin kanama ya da damar yaralanması.
• Kalp zarında sıvı toplanması (tamponad). Seyrektir ancak acil müdahale gerektirir.
• İleti yollarının etkilenmesi. Hedef bölge doğal ileti sistemine yakınsa, çok seyrek olarak kalıcı blok gelişip kalp pili gerekebilir. Riskin büyüklüğü ablasyonun yerine göre değişir.
• Pıhtı ve inme. Özellikle sol kalp işlemlerinde; bu yüzden kan sulandırıcı yönetimi titizlikle yapılır.
• Ritim bozukluğunun tekrarlaması. Bir komplikasyon değildir ama gerçekçi bir olasılıktır.

"Benim durumumda risk ne kadar?" sorusunu işlem öncesi mutlaka sorun; cevap ritim bozukluğunuzun türüne göre belirgin biçimde farklıdır.

Ablasyon sonrası iyileşme

• İlk saatler. Kasıktan girildiyse birkaç saat yatak istirahati istenir. Çoğu hasta aynı gün ya da ertesi gün taburcu olur.
• Giriş yeri. Birkaç gün morarma ve hassasiyet olabilir. Ağır kaldırmaktan kaçının.
• İlk günler. Yorgunluk ve göğüste hafif rahatsızlık hissi olabilir.
• Erken dönem çarpıntılar. Özellikle atriyal fibrilasyon ablasyonundan sonraki ilk haftalarda düzensiz atımlar hissedilebilir. Bu, işlemin başarısız olduğu anlamına gelmez; dokunun iyileşme sürecinin bir parçasıdır ve genellikle azalarak geçer. Bu döneme kör dönem denir ve başarı değerlendirmesi bu süre sonunda yapılır.
• İlaçlar. Kan sulandırıcı ve ritim ilaçları genellikle bir süre daha devam eder. Kendi başınıza kesmeyin.
• Aktivite. Hafif yürüyüş erken başlar; ağır egzersiz ve ıkınma gerektiren işler için hekiminizin verdiği süreyi bekleyin.
• Kontroller. Genellikle Holter kaydıyla sonuç değerlendirilir.