Kalp pili (pacemaker), kalp kendi ritmini yeterince üretemediğinde devreye giren küçük bir cihazdır. Kalbi sürekli çalıştırmaz; yalnızca gerektiğinde, yani nabız fazla yavaşladığında ya da ileti aksadığında uyarı verir. Bu yüzden pil takılan kişilerin büyük çoğunluğu, kısa bir uyum döneminden sonra hemen hemen tamamen normal bir hayat sürer.
Yine de ilk haftalarda ve sonrasında bilinmesi gereken birkaç başlık var. Aşağıdakiler, poliklinikte en sık sorulan sorulardan derlendi.
İlk haftalar
Cihaz genellikle köprücük kemiğinin altına, deri altına yerleştirilir. İlk dönemin amacı yaranın iyileşmesi ve kablonun (elektrodun) kalpteki yerine oturmasıdır.
- Ameliyat tarafındaki kolu omuz hizasının üzerine kaldırmaktan belirli bir süre kaçınmanız istenir. Süreyi işlemi yapan ekip söyler.
- O kolla ağır kaldırmayın, ani ve zorlayıcı hareketlerden kaçının.
- Yara yerini kuru tutun; duş için verilen izni bekleyin.
- Yara yerinde kızarıklık, akıntı, artan şişlik ya da ateş olursa hekiminize haber verin.
- Cihazın bulunduğu bölgeye çarpmamaya dikkat edin.
Bu kısıtlar geçicidir. Erken dönem geçtikten sonra çoğu hasta günlük işlerine, yürüyüşe ve çalışmaya döner.
Elektromanyetik alanlar: gerçekler ve şehir efsaneleri
Bu konu en çok kaygı yaratan ama en çok abartılan başlıktır. Modern kalp pilleri dış etkilere karşı önemli ölçüde korumalıdır. Genel çerçeve şöyledir.
Sorun oluşturmayanlar
- Mikrodalga fırın, televizyon, bilgisayar, tablet, uzaktan kumanda
- Elektrikli süpürge, saç kurutma makinesi, çamaşır ve bulaşık makinesi
- Radyo, wifi, normal ev aydınlatması
Mesafe kuralına dikkat edilmesi gerekenler
- Cep telefonu. Konuşurken cihazın olduğu tarafın karşı kulağını kullanın; telefonu göğüs cebinde, cihazın üzerinde taşımayın.
- Kablosuz kulaklık, akıllı saat ve bazı telefon kılıfları. İçlerinde mıknatıs bulunabilir; göğüs bölgesinde uzun süre taşımayın.
- İndüksiyon ocak. Kullanılabilir, ancak gövdenizi ocağın üstüne fazla yaklaştırmayın.
- Güçlü mıknatıslar ve hoparlörler. Cihazın üzerine yakın tutmayın.
Kaçınılması ya da önce sorulması gerekenler
- Kaynak makinesi ve yüksek akımlı endüstriyel ekipman
- Büyük jeneratörler, güçlü elektrik motorları, elektrikli ark cihazları
- Fizik tedavide kullanılan bazı cihazlar (TENS, diatermi gibi); işlem öncesi mutlaka kalp piliniz olduğunu söyleyin
- Bazı ameliyatlarda kullanılan koter cihazı; cerraha bilgi verilmelidir
Havalimanı ve güvenlik kapıları
Güvenlik görevlisine cihaz kartınızı gösterin ve elde taşınan dedektörün cihaz üzerinde uzun süre tutulmamasını isteyin. Kapıdan geçmeniz genellikle sorun olmaz; ancak kapının içinde oyalanmayın, normal hızda geçin.
Kalp pili ile MR çekilir mi?
Bu sorunun cevabı eskiye göre değişti. Günümüzde pek çok kalp pili MR uyumlu (MR conditional) olarak üretiliyor. Bu tür cihazı olan hastalarda, belirli koşullar sağlandığında MR çekilebiliyor.
Koşullar şunlardır:
- cihazın ve kablolarının MR uyumlu olması (ikisi de önemlidir)
- çekim öncesi ve sonrası cihazın ayarlarının uzman tarafından düzenlenmesi
- çekimin uygun donanıma ve deneyime sahip bir merkezde yapılması
Bu nedenle "MR çekilir mi" sorusunun cevabını internetten değil, cihaz kartınızdan ve kardiyoloğunuzdan alın. MR isteyen hekime kalp piliniz olduğunu söylemeyi asla atlamayın.
Cihaz kartınızı her zaman yanınızda taşıyın
Üzerinde cihazın modeli, takılma tarihi ve MR uyumluluğu yazar. Acil bir durumda, diş hekiminde, ameliyat öncesinde ve MR isteneceği zaman ilk sorulan şey budur. Fotoğrafını telefonunuza da çekin.
Pacemaker ömrü kaç yıl?
Kalp pilinin bataryası yıllarla ölçülen bir ömre sahiptir. Kesin süre; cihazın modeline, kalbin ne sıklıkla uyarıya ihtiyaç duyduğuna ve ayarlara göre değişir. Bu yüzden tek bir sayı vermek doğru olmaz.
Önemli olan şudur: batarya bir gün aniden bitmez. Kontrollerde bataryanın durumu ölçülür ve tükenmeye yaklaştığında aylar öncesinden fark edilir. Zamanı geldiğinde yapılan işlem de ilk takılan işlem kadar kapsamlı değildir; genellikle yalnızca cihazın gövdesi değiştirilir, kablolar uygunsa yerinde bırakılır.
Kontroller ve uzaktan takip
Kalp pili takılan hastalar düzenli aralıklarla kontrol edilir. Kontrolde cihaz bir programlayıcı ile okunur: batarya durumu, kabloların çalışması, kaydedilen ritim olayları ve ayarların uygunluğu değerlendirilir. Bazı cihazlarda veriler evden uzaktan da iletilebilir; bu, poliklinik ziyaretlerini azaltabilir ama tamamen ortadan kaldırmaz.
Kontrol randevunuzu aksatmayın; cihazın sessizce kaydettiği bilgiler yalnızca orada okunur.
Spor, araç ve seyahat
- Spor. Erken dönem geçtikten sonra yürüyüş, yüzme ve pek çok aktivite genellikle serbesttir. Cihaz bölgesine darbe gelme riski taşıyan temas sporları önerilmez.
- Araç kullanma. İşlemden sonra kısa bir süre kullanmamanız istenebilir; ticari araç kullanımı için ayrı değerlendirme gerekebilir. Bu konuda kalp raporu yazımıza bakabilirsiniz.
- Seyahat. Uçak yolculuğu genellikle sorun değildir. Cihaz kartınızı ve ilaç listenizi yanınıza alın; gideceğiniz yerde kardiyoloji hizmeti olup olmadığını öğrenin.
Acil durum: 112'yi arayın
Aşağıdakilerden biri varsa beklemeyin, hemen 112'yi arayın:
- bayılma ya da bayılacak gibi olma
- ilk günlerdeki şikâyetlerinizin geri dönmesi: baş dönmesi, aşırı yorgunluk, nefes darlığı
- göğüste baskı tarzında ağrı
- cihazın bulunduğu bölgede ani şişlik, şiddetli ağrı, akıntı ya da yüksek ateş
- göğüs kaslarında ya da karında ritmik seğirme hissi
- sürekli ve düzelmeyen hıçkırık
Sık sorulan sorular
Kalp pili takılınca ömür boyu ilaç kullanır mıyım?
Kalp pili, ritim yavaşlığını çözer ama diğer kalp sorunlarınızı ortadan kaldırmaz. Tansiyon, kolesterol veya kalp yetmezliği tedavileri devam edebilir. Hangi ilacın süreceğine hekiminiz karar verir.
Mikrodalga fırın kullanabilir miyim?
Evet. Sağlam bir mikrodalga fırın modern kalp pillerini etkilemez. Bu, en yaygın ve en gereksiz korkulardan biridir.
Cihazımın çalıştığını hisseder miyim?
Çoğu hasta hiçbir şey hissetmez. Göğüs veya karın kaslarında ritmik seğirme hissediyorsanız bu normal değildir; ayar gerekebilir, hekiminize bildirin.
Diş hekimine giderken söylemeli miyim?
Evet, mutlaka. Diş hekimliğinde kullanılan bazı cihazlar için önlem alınması gerekebilir. Aynı şey her türlü ameliyat ve fizik tedavi uygulaması için de geçerlidir.
Pil değişimi büyük bir ameliyat mı?
Genellikle ilk takılan işleme göre daha kısa ve daha basittir. Çoğu zaman yalnızca cihazın gövdesi değiştirilir, kablolar uygunsa yerinde bırakılır. Süreci sizi takip eden merkez anlatır.
İlgili yazılar
Hekiminize danışın.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Cihazınızın modeline göre kurallar değişebilir; bağlayıcı bilgiyi cihaz kartınızdan ve sizi takip eden kardiyologdan alın. Buradaki bilgilere dayanarak ilaç bırakmayın veya MR çekimine girmeyin.
Kaynaklar
- Türk Kardiyoloji Derneği, kalp pili ve cihaz tedavisi önerileri
- European Society of Cardiology, kardiyak pacing ve senkronizasyon tedavisi kılavuzu
- European Heart Rhythm Association, kardiyak cihazlı hastalarda MR ve girişim önerileri