Sarımsak, zerdeçal ve zencefil, kalp sağlığı için en çok önerilen bitkisel ürünler. Sorulması gereken iki soru var: gerçekten işe yarıyorlar mı ve kalp ilaçlarıyla birlikte güvenli mi?
Kısa cevap: mutfakta kullanıldıkları miktarlarda güvenlidirler ve küçük katkıları olabilir. Yüksek dozlu takviye formları ise farklı bir konudur.
Sarımsak
Kalp açısından en çok araştırılan bitkisel üründür.
- Tansiyon üzerinde hafif bir düşüş bildiren çalışmalar vardır. Etki mütevazıdır ve ilaç yerine geçmez.
- Kolesterol üzerinde sonuçlar tutarsızdır; belirgin bir düşüş beklenmemelidir.
- Kanamaya eğilimi artırabilir. Özellikle yüksek doz takviye formlarında. Kan sulandırıcı kullananlarda ve ameliyat öncesinde dikkat gerekir.
- Mutfakta kullanımı güvenlidir ve beslenme örüntüsünün parçası olarak önerilir.
Zerdeçal
- İltihap belirteçleri üzerinde etkileri incelenmiştir; bazı çalışmalarda düşüş bildirilmiştir.
- Kalp olayları üzerinde yararı gösterilmemiştir.
- Emilimi düşüktür. Bu nedenle takviyelerde emilimi artıran maddeler eklenir; bu da ilaç etkileşimi olasılığını yükseltir.
- Yüksek dozlarda kanamaya eğilimi artırabilir ve safra kesesi taşı olanlarda şikâyeti tetikleyebilir. Karaciğer üzerinde etkiler bildirilmiştir.
- Yemekte baharat olarak kullanımı güvenlidir.
Zencefil
- Bulantı üzerindeki etkisi en iyi belgelenmiş yanıdır.
- Tansiyon ve kolesterol üzerinde anlamlı bir etki gösterilmemiştir.
- Yüksek dozlarda kanamaya eğilimi artırabilir.
- Mutfakta ve çayda kullanımı güvenlidir.
Diğer sık kullanılanlar
- Alıç. Halk arasında kalp için yaygın kullanılır. Kalp yetmezliğinde incelenmiştir ancak standart tedavinin parçası değildir ve kalp ilaçlarının etkisini değiştirebilir.
- Meyan kökü. Tansiyonu yükseltir ve potasyumu düşürür. Tansiyonu olanlar ve ritim bozukluğu bulunanlar için risklidir. Şekerleme ve bazı bitki çaylarında bulunur.
- Sarı kantaron. Pek çok ilacın kan düzeyini düşürür; kan sulandırıcılar ve bazı kalp ilaçlarıyla ciddi etkileşir.
- Ginkgo biloba. Kanamaya eğilimi artırabilir.
- Kırmızı maya pirinci. Statine benzer bir madde içerir; içerik miktarı ürünler arasında değişkendir ve kolesterol ilacıyla birlikte kullanıldığında kas hasarı riski artar.
- Yeşil çay ekstresi. Yüksek dozlarda karaciğer üzerinde etkiler bildirilmiştir; demlenmiş yeşil çay farklıdır.
"Bitkisel kan sulandırıcı" diye bir tedavi yoktur
Bu, kardiyolojide en tehlikeli yanılgılardan biridir. Sarımsak, zencefil ve benzeri ürünlerin kanamaya eğilimi bir miktar artırması, pıhtı önleyici tedavi yerine kullanılabilecekleri anlamına gelmez.
Atriyal fibrilasyonda inmeyi önlemek, stent sonrası pıhtıyı engellemek ya da mekanik kapak taşıyan bir hastayı korumak için bu ürünler hiçbir koruma sağlamaz. Reçeteli ilacı bırakıp bunlara geçmek, ciddi ve geri dönüşsüz sonuçlara yol açabilir.
Kan sulandırıcı tedavinizi asla kendi kararınızla bırakmayın.
Genel kural
- Mutfakta kullanım güvenlidir ve beslenmenin parçası olarak önerilir.
- Yüksek dozlu takviye formları ilaç gibi davranır ve ilaç gibi değerlendirilmelidir.
- Kullandığınız her ürünü hekiminize bildirin.
- Ameliyat ve girişim öncesi mutlaka söyleyin.
- İnternetten ve yurt dışından temin etmeyin. İçerik güvenilirliği yoktur.
- Reçeteli ilacın yerine koymayın.
Ürün seçerken nelere bakılmalı?
Bitkisel bir ürün kullanmaya karar verdiyseniz, en azından şunlara dikkat edin:
- Ruhsatlı ve izlenebilir bir ürün olsun. Eczaneden temin edilen ürünler tercih edilir.
- İçerik listesi açık yazılmış olsun. "Özel karışım" ifadesi, ne aldığınızı bilmediğiniz anlamına gelir.
- Birden fazla bitkiyi bir arada içeren karışımlardan kaçının. Etkileşim olasılığı katlanır.
- Abartılı iddialara güvenmeyin. "Damar açar", "tansiyonu normale döndürür" ya da "ilaç bıraktırır" gibi ifadeler uyarı işaretidir.
- Yurt dışından ve internetten sipariş etmeyin.
Acil durum: 112'yi arayın
Aşağıdakilerden biri varsa beklemeyin, hemen 112'yi arayın:
- durmayan kanama, dışkıda siyah renk ya da idrarda kan
- yüzde kayma, konuşma bozukluğu ya da kolda ani güçsüzlük
- göğüste baskı tarzında ağrı
- ani başlayan düzensiz çarpıntı ya da bayılma
- şiddetli baş ağrısı ile birlikte çok yüksek tansiyon
Sık sorulan sorular
Sarımsak tansiyonumu düşürür mü?
Hafif bir düşüş bildiren çalışmalar vardır, ancak etki ilacın çok altındadır. Tansiyon ilacınızı bırakmak için gerekçe değildir. Mutfakta düzenli kullanmak, beslenme örüntüsünün parçası olarak yararlıdır.
Zerdeçalı sütle karıştırıp içmek zararlı mı?
Mutfak miktarlarında genellikle güvenlidir. Dikkat edilmesi gereken, yüksek dozlu kapsül formlarıdır. Kan sulandırıcı kullanıyorsanız ya da safra kesesi taşınız varsa hekiminize sorun.
Bitkisel ürünler ilaçlardan daha mı güvenli?
Hayır. Bitkisel ürünler de etkin madde içerir; farkları, dozlarının standart olmaması ve yan etkilerinin daha az izlenmesidir. "Doğal" ifadesi güvenlik garantisi değildir.
Kalp ilacımı bırakıp bitkisele geçebilir miyim?
Hayır. Özellikle kan sulandırıcı, ritim ve kalp yetmezliği ilaçlarında bu, ciddi risk taşır. İlaçlarınızla ilgili endişeleriniz varsa bunları hekiminizle konuşun; alternatif düzenlemeler genellikle mümkündür.
Hangi bitkisel ürünler kesinlikle kaçınılmalı?
Meyan kökü ve sarı kantaron, kalp hastalarında en sık soruna yol açanlardır. Kırmızı maya pirinci de kolesterol ilacı kullananlarda risklidir. Kendi ilaç listenize göre değerlendirmeyi hekiminiz yapmalıdır.
İlgili yazılar
Hekiminize danışın.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Burada bilinçli olarak doz ve marka bilgisi verilmemiştir. Reçeteli kalp ilaçlarınızı bitkisel ürünlerle değiştirmeyin.
Kaynaklar
- European Society of Cardiology, kardiyovasküler hastalıklardan korunma kılavuzu
- European Society of Cardiology, atriyal fibrilasyon tanı ve tedavi kılavuzu
- T.C. Sağlık Bakanlığı, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu bitkisel ürün duyuruları