Anjiyografi, kalp damarlarının içeriden görüntülendiği bir işlemdir. Bilekten ya da kasıktan girilerek ince bir kateter kalbe kadar ilerletilir, damarlara kontrast madde verilir ve görüntüler alınır.
Bu yazı, hastanın bakış açısından adım adım ne olacağını anlatır. İşlemin size neden önerildiğini ve alternatiflerini mutlaka hekiminizle konuşun.
İşlem öncesi
- İlaç listenizi eksiksiz bildirin. Reçeteli ilaçlar, bitkisel ürünler ve takviyeler dâhil. Kan sulandırıcı ve şeker ilaçlarında düzenleme gerekebilir.
- Alerjilerinizi söyleyin. Özellikle daha önce kontrast maddeye tepki verdiyseniz.
- Böbrek fonksiyonlarınız kontrol edilir. Kontrast madde böbrekten atıldığı için önemlidir; ayrıntısı kontrast madde ve böbrek yazımızda.
- Aç kalma süresi bildirilir. Genellikle birkaç saat; kesin süreyi merkeziniz söyler. Suyu tamamen kesmek her zaman istenmez.
- Gebelik olasılığı varsa mutlaka söyleyin. İşlemde ışın kullanılır.
- Yanınıza refakatçi alın. İşlem sonrası araç kullanamazsınız.
- Takıları ve ojeyi çıkarın, protez diş ve işitme cihazınızı bildirin.
- Onam formunu okuyun. Anlamadığınız yeri sormak hakkınızdır.
İşlem sırasında ne hissedilir?
- Uyanık olursunuz. Genel anestezi verilmez; giriş yerine yerel uyuşturma yapılır.
- Uyuşturma sırasında kısa bir yanma hissedilir; sonrası genellikle ağrısızdır.
- Kateterin ilerleyişini hissetmezsiniz. Damarların içinde ağrı algılayan sinir uçları yoktur.
- Kontrast verilirken vücuda sıcaklık yayılır. Bazı kişilerde idrarını yapıyormuş hissi olur; bu normaldir ve birkaç saniye sürer.
- Nefesinizi tutmanız istenebilir.
- İşlem genellikle yarım saat civarında sürer. Girişim eklenirse uzar.
- Rahatsızlık hissederseniz söyleyin. Ekip sizinle iletişim hâlindedir.
Bilekten yapılan işlemin avantajlarını bilekten anjiyo yazımızda anlattık.
İşlem sonrası
Kasıktan yapıldıysa
- Belirli bir süre sırtüstü ve bacağınızı bükmeden yatmanız istenir.
- Giriş yerine baskı uygulanır ya da kapama cihazı kullanılır.
- Yatak istirahati süresi daha uzundur.
Bilekten yapıldıysa
- Bileğe bir baskı bandı takılır ve kademeli olarak gevşetilir.
- Kısa süre içinde ayağa kalkabilirsiniz.
- Elinizi birkaç gün zorlamamanız istenir.
Her iki durumda da
- Bol su için. Aksi söylenmediyse; kontrast maddenin atılımını hızlandırır.
- Giriş yerini gözleyin. Şişlik, morarma ve ağrı açısından.
- Birkaç gün ağır kaldırmayın.
- Duş ve banyo konusunda merkezin talimatına uyun.
- İlaçlarınızı ne zaman yeniden başlayacağınızı yazılı olarak alın.
- Kontrol randevunuzu netleştirin.
Sonucu anlamak
İşlem sonrası size damarlarınızın durumu anlatılır. Raporda geçen ifadeleri ve darlık yüzdelerinin ne anlama geldiğini anjiyo sonucu okuma yazımızda ele aldık.
Üç olasılık vardır:
- Damarlar açık. Şikâyetin başka nedeni araştırılır.
- Darlık var ve aynı seansta stent takılır. Bu sık karşılaşılan bir durumdur.
- Yaygın hastalık var ve cerrahi değerlendirme istenir. Karar süreci bypass mı stent mi yazımızda anlatılmıştır.
Riskleri konusunda dürüst olalım
Anjiyografi, deneyimli ellerde güvenli kabul edilen bir işlemdir. Yine de her girişimde olduğu gibi riskleri vardır: giriş yerinde kanama ve morarma, damar yaralanması, kontrast maddeye alerjik tepki, böbrek fonksiyonlarında geçici bozulma ve çok seyrek olarak ritim bozukluğu, inme ya da kalp krizi.
Bu riskler, işlemin sağlayacağı bilgiyle karşılaştırılarak değerlendirilir. Sizin için risk ve yarar dengesinin ne olduğunu hekiminize sorabilirsiniz; bu, işlemi reddetmek anlamına gelmez.
Acil durum: 112'yi arayın
İşlemden sonra evde aşağıdakilerden biri olursa beklemeyin, hemen 112'yi arayın:
- giriş yerinden durdurulamayan kanama; parmakla baskı uygulayıp yardım çağırın
- giriş yerinde hızla büyüyen sert şişlik
- el ya da bacakta soğukluk, renk değişikliği, uyuşma
- göğüste baskı tarzında ağrı
- ani başlayan nefes darlığı
- ateş ve giriş yerinde kızarıklık, akıntı
- yüzde kayma, konuşma bozukluğu ya da kolda ani güçsüzlük
- idrar miktarında belirgin azalma
Sık sorulan sorular
Anjiyografi ağrılı mı?
Genellikle değil. Yerel uyuşturma sırasında kısa bir yanma hissedilir. Kateterin ilerleyişi hissedilmez. En sık bildirilen rahatsızlık, kontrast verilirken oluşan geçici sıcaklık hissidir.
Uyutulacak mıyım?
Hayır, işlem sırasında uyanık olursunuz. Gerekirse hafif sakinleştirici verilebilir. Bu, ekiple iletişim kurabilmenizi ve nefes tutma gibi yönergeleri uygulayabilmenizi sağlar.
Aynı gün taburcu olabilir miyim?
Girişim eklenmeyen ve sorunsuz geçen işlemlerde, özellikle bilekten yapıldıysa aynı gün taburculuk mümkün olabilir. Stent takıldıysa ya da ek bir durum varsa yatış uzayabilir. Kararı ekibiniz verir.
Işın zararlı mı?
İşlemde ışın kullanılır ve mümkün olan en düşük dozla çalışılır. Tek bir işlemin riski düşüktür ve elde edilen bilginin yanında kabul edilebilir bulunur. Gebelik olasılığı varsa mutlaka bildirin.
Anjiyografi yerine tomografi olur mu?
Bazı hastalarda kalp tomografisi iyi bir alternatiftir, özellikle riski düşük ya da orta olan kişilerde damarları dışlamak için. Ancak girişim gerekliliği düşünülen ve şikâyeti belirgin hastalarda anjiyografi tercih edilir. Ayrıntısı kalp BT yazımızda.
İlgili yazılar
Hekiminize danışın.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Hazırlık talimatları merkezden merkeze değişebilir; size verilen yazılı yönergeye uyun. İlaçlarınızda yapılacak düzenlemeyi yalnızca hekiminiz belirler.
Kaynaklar
- European Society of Cardiology, kronik koroner sendromlar kılavuzu
- European Association of Percutaneous Cardiovascular Interventions, girişimsel işlemler uzlaşı raporu
- Türk Kardiyoloji Derneği, girişimsel kardiyoloji bilgilendirme metinleri