Tahlil Sonucum Normal Ama Şikâyetim Var: Ne Yapmalı?

Çarpıntınız var, göğsünüzde bir rahatsızlık hissediyorsunuz ya da merdiven çıkarken zorlanıyorsunuz. Tetkikler yapılıyor, sonuçlar geliyor: "Her şey normal." Rahatlamanız beklenirken çoğu zaman tam tersi oluyor, çünkü şikâyetiniz devam ediyor.

Bu, polikliniklerde çok sık yaşanan ve hastayı yalnız hissettiren bir durum. Önce en önemli cümleyi söyleyelim: hissettikleriniz gerçektir. Normal bir test sonucu, şikâyetinizin uydurma olduğunu değil, o testin baktığı sorunun bulunmadığını gösterir.

"Normal" tam olarak ne demek?

Her tetkik belirli bir soruya cevap verir ve yalnızca o soruya. Bir testin normal çıkması, sorulmamış soruların cevabını vermez.

• Zamanlama sorunu. Bu en sık nedendir. İstirahatte çekilen bir EKG, yalnızca o birkaç saniyeyi gösterir. Şikâyetiniz haftada bir oluyorsa, o ana denk gelme ihtimali neredeyse yoktur. Aynı şey 24 saatlik Holter için de geçerlidir: o gün şikâyetiniz olmadıysa kayıt temiz çıkar. Ayrıntısı Holter yazımızda.
• Testin kapsamı. Kan tahlilleri damar tıkanıklığını göstermez. Troponin, hasar oluşmamış bir darlığı yakalamaz; bunu troponin yazımızda anlattık.
• Sınır değerler. "Normal aralık", toplumun büyük çoğunluğunu kapsayan bir aralıktır. Sizin için normal olan değer, bu aralığın neresinde olduğunuza göre değişebilir. Bu yüzden eski sonuçlarınızla karşılaştırma yapılması değerlidir.

Atlanmış olabilecek nedenler

Şikâyetiniz sürüyorsa ve standart kalp testleri normalse, sırada şu başlıklar vardır:

Kalple ilgili olanlar

• Mikrovasküler anjina. Büyük damarlar temizken küçük damarların işlev bozukluğu. Anjiyografi normal çıkabilir ama göğüs ağrısı gerçektir. Kadınlarda daha sıktır ve sıklıkla atlanır.
• Aralıklı ritim bozuklukları. Daha uzun süreli kayıt gerektirir.
• Korunmuş EF'li kalp yetmezliği. EF normalken de nefes darlığı olabilir; ayrıntısı EF yazımızda.
• Kapak sorunları ve kalp zarı hastalıkları.

Kalp dışı olanlar

• Kansızlık. Çarpıntı ve eforla nefes darlığının en sık ve en kolay atlanan nedenlerinden biridir.
• Tiroid bozuklukları.
• Uyku apnesi. Yorgunluk ve sabah baş ağrısıyla gider; ayrı yazımızda anlattık.
• Reflü. Göğüs yanması ve ağrısı kalp ağrısına benzeyebilir.
• Kas ve kaburga kaynaklı ağrılar.
• Akciğer hastalıkları, astım ve KOAH dâhil.
• D vitamini ve demir eksikliği, elektrolit bozuklukları.
• İlaç ve madde etkileri. Bazı ilaçlar, takviyeler, aşırı kafein ve enerji içecekleri; ayrı yazımızda.

Kaygı mı, kalp mi?

Bu sorunun cevabı çoğu zaman "ikisinden biri" değildir; birlikte olabilirler ve birbirini besleyebilirler.

Kaygı bozukluğu ve panik atak, göğüste sıkışma, çarpıntı, nefes darlığı, terleme ve ölüm korkusu yapabilir. Bu belirtiler gerçek, ölçülebilir ve rahatsız edicidir. "Sende bir şey yok, strestir" cümlesi hem yanlış hem de yaralayıcıdır: bir şey vardır, sadece kalp damarlarında değildir ve tedavisi vardır.

Şu noktalar önemlidir:

• Kaygı tanısı, bir dışlama tanısı olarak konmaz. Kendi belirtileri ve tanı ölçütleri vardır. Ancak kalp kökenli nedenler makul ölçüde değerlendirilmiş olmalıdır.
• Kaygı tanısı almış olmak, sonraki her şikâyetin kaygıya bağlanmasını gerektirmez. Yeni ya da farklı bir göğüs ağrısı yeniden değerlendirilir.
• Destek almak tedavinin parçasıdır. Kaygıyla baş etmek, sürekli kalbini dinleme döngüsünü kırar ve yaşam kalitesini belirgin biçimde artırır.

Ne yapmalı? İşe yarayan yol

1. Günlük tutun. Şikâyetin saati, süresi, o sırada ne yaptığınız, neyle geçtiği, uyku düzeniniz, kafein ve alkol tüketiminiz. İki ila üç hafta yeterlidir. Bu kâğıt, çoğu tetkikten daha çok bilgi taşır.
2. Şikâyetinizi doğru tarif edin. "Göğsüm ağrıyor" yerine: nerede, nasıl bir his, ne kadar sürüyor, eforla mı geliyor, dinlenmekle mi geçiyor, yayılıyor mu.
3. Eski sonuçlarınızı toplayın. Karşılaştırma yapılabilmesi, tek başına yeni bir tetkikten daha değerli olabilir.
4. Doğru soruyu sorun. "Testlerim neden normal?" yerine şunu sorun: "Bu testler neyi dışladı, geriye hangi olasılıklar kaldı ve sırada ne var?" Bu soru, muayenenin yönünü değiştirir.
5. Şikâyet anında kayıt almanın yolunu arayın. Daha uzun süreli Holter, olay kaydedici ya da şikâyet sırasında acile başvurup EKG çektirmek.
6. Kalp dışı nedenlerin araştırılmasını isteyin. Kansızlık, tiroid, uyku apnesi ve reflü bu listenin başındadır.

Ne zaman ısrar etmeli?

Şu durumlarda "sonuçlar normal" cevabıyla yetinmeyin ve değerlendirmenin sürmesini isteyin:

• şikâyetiniz eforla ortaya çıkıyor ve dinlenmekle geçiyorsa
• zaman içinde giderek kötüleşiyorsa ya da daha az eforla oluyorsa
• bayılma ya da bayılacak gibi olma varsa
• ailede genç yaşta ani ölüm öyküsü varsa
• şikâyete nefes darlığı, bacak şişliği ya da kilo artışı eşlik ediyorsa
• günlük yaşamınız belirgin biçimde etkileniyorsa

Bu durumlarda ikinci bir değerlendirme istemek yerinde olur; nasıl ilerleyeceğinizi ikinci görüş yazımızda anlattık.