Önce en önemlisi
Şu anda yeni başlamış, dinlenmekle geçmeyen bir göğüs ağrınız varsa okumayı bırakın ve hemen 112'yi arayın. Ayrım yapmaya çalışmak sizin göreviniz değil; erken başvurmak hayat kurtarır.
Göğüs ağrısı, acil servislere en sık başvuru nedenlerinden biridir ve büyük çoğunluğu kalp kaynaklı değildir. Yine de ayrımı muayene ve testler yapar; bu yazı yalnızca örüntüleri tanımanıza yardımcı olur.
1. Kalp damarlarına bağlı ağrı
- göğsün ortasında baskı, sıkışma, ağırlık ya da yanma
- kola, çeneye, boyna, sırta yayılma
- eforla ortaya çıkma, dinlenmekle geçme
- soğuk terleme, bulantı, nefes darlığı ile birlikte olma
- parmakla gösterilemeyecek kadar yaygın olması
Ayrıntısını anjina pektoris ve acil başvuru yazılarımızda anlattık.
2. Kas ve kaburga kaynaklı ağrı
En sık kalp dışı nedenlerden biridir. Ayırt edici özellikleri:
- Parmakla gösterilebilen, noktasal ağrı.
- Bastırınca artması. Bu özellik kalp ağrısında beklenmez.
- Belirli hareketlerle, kolu kaldırınca ya da öne eğilince değişmesi.
- Ağır kaldırma, öksürük ya da yeni bir egzersiz sonrası başlaması.
- Saatlerce, hatta günlerce sürmesi.
3. Reflü ve mide kaynaklı ağrı
- göğüs kemiği arkasında yanma
- ağıza acı ya da ekşi su gelmesi
- yemekten sonra ve yatınca artması
- öne eğilince belirginleşmesi
- mide ilacıyla rahatlaması
Burada bir uyarı gerekir: mide ilacıyla geçmesi kalbi dışlamaz. Kalp krizi de hazımsızlık gibi hissedilebilir ve bu, gecikmenin sık nedenlerindendir.
4. Akciğer ve zar kaynaklı ağrı
- Derin nefes alınca ve öksürünce artması.
- batıcı ve keskin nitelikte olması
- ateş, öksürük ve balgamın eşlik etmesi
- pozisyonla değişmesi
Ani başlayan nefes darlığı ile birlikte olan bu tip ağrı, akciğer embolisini düşündürür ve acildir; ilgili yazımıza bakın.
5. Kaygı ve panik atak
- ani başlayan çarpıntı, nefes alamama hissi, ölüm korkusu
- el ve ağız çevresinde uyuşma, karıncalanma
- göğsün sol memesi altında, iğneleyici ve saniyeler süren ağrılar
- stresle ilişkili olması, eforla ilişkisiz olması
- dakikalar içinde tepe yapıp geçmesi
Bu tanı gerçektir ve tedavisi vardır. Ancak kalp nedenleri dışlandıktan sonra konmalıdır, özellikle risk etkeni taşıyanlarda.
6. Kalbin zarına ait iltihap
- keskin ve batıcı ağrı
- yatınca artması, öne eğilip oturunca azalması. Bu özellik oldukça tipiktir.
- derin nefes alınca artması
- genellikle viral bir enfeksiyondan birkaç gün sonra başlaması
7. Aort kaynaklı ağrı
Seyrek ancak hayati tehlike taşıyan bir nedendir:
- Aniden, en şiddetli hâliyle başlayan ağrı
- yırtılır, yarılır tarzda tarif edilmesi
- sırta ve iki kürek kemiği arasına vurması
- iki koldaki tansiyonun farklı olması
Bu tablo acildir. Ayrıntısı aort anevrizması yazımızda.
Ayırt etmede yardımcı sorular
- Ne zaman başladı ve ne kadar sürdü? Saniyeler süren ağrı kalp kaynaklı olma olasılığı düşüktür; dakikalarca süren baskı ise dikkat gerektirir.
- Eforla mı geliyor? Kalp kaynaklı ağrının en tipik özelliğidir.
- Bastırınca değişiyor mu? Değişiyorsa kas iskelet kaynaklı olma olasılığı yüksektir.
- Nefes alınca değişiyor mu? Değişiyorsa akciğer ya da kalp zarı düşünülür.
- Pozisyonla değişiyor mu? Öne eğilince azalıyorsa kalp zarı akla gelir.
- Yayılıyor mu? Kola, çeneye ve sırta yayılım kalbi düşündürür.
- Eşlik eden bulgu var mı? Soğuk terleme, bulantı ve nefes darlığı önemlidir.
Bu sorular yön gösterir ama kesinlik sağlamaz. Kalp krizlerinin bir bölümü atipik seyreder; bu yüzden şüphede kaldığınızda başvurun.
Riskiniz varsa eşik düşük tutulmalı
Aşağıdakiler sizde varsa göğüs ağrısını daha ciddiye alın ve daha erken başvurun:
- elli yaş üstü olmak
- sigara kullanmak
- diyabet, yüksek tansiyon ya da yüksek kolesterol
- ailede erken yaşta kalp hastalığı
- daha önce kalp krizi, stent ya da bypass öyküsü
- böbrek hastalığı
Acil durum: 112'yi arayın
Aşağıdakilerden biri varsa beklemeyin, hemen 112'yi arayın:
- yirmi dakikadan uzun süren, dinlenmekle geçmeyen göğüs ağrısı
- aniden en şiddetli hâliyle başlayan, sırta vuran yırtılır tarzda ağrı
- ağrı ile birlikte soğuk terleme, bulantı ve ani halsizlik
- ani başlayan nefes darlığı ile birlikte göğüs ağrısı
- bayılma ya da bayılacak gibi olma
- kan tükürme
Sık sorulan sorular
Göğsün sol tarafındaki ağrı kalpten mi?
Genellikle değil. Kalp kaynaklı ağrı çoğunlukla göğsün ortasında hissedilir ve yaygındır. Sol meme altında, parmakla gösterilebilen ve saniyeler süren iğneleyici ağrılar genellikle kas iskelet sistemi ya da kaygıyla ilişkilidir.
Ağrım geçti, yine de gitmeli miyim?
Yeni başlayan ve daha önce yaşamadığınız bir göğüs ağrısı geçmiş olsa bile değerlendirilmeyi hak eder. Özellikle eforla geldiyse ve dinlenmekle geçtiyse, bu bir uyarı olabilir.
EKG normal çıktıysa kalp dışı mıdır?
Hayır. Erken dönemde EKG normal olabilir. Bu nedenle acilde genellikle EKG tekrarlanır ve kan testleri yapılır. Tek bir normal EKG ile kalp krizi dışlanmaz.
Gaz sıkışması göğüs ağrısı yapar mı?
Yapabilir ve sık görülür. Ancak bu yorum genellikle geriye dönük yapılır; yani başka nedenler dışlandıktan sonra. Şikâyeti baştan gaza bağlamak, kalp krizinde gecikmenin sık nedenlerinden biridir.
Sürekli tekrarlayan ağrım var, ne yapmalıyım?
Tekrarlayan göğüs ağrısı planlı olarak değerlendirilmelidir. Şikâyetin ne zaman, hangi durumda ve ne kadar sürdüğünü not ederek kontrole gidin; bu kayıt tanıyı belirgin biçimde kolaylaştırır.
İlgili yazılar
Hekiminize danışın.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Buradaki ayrımlar kesin değildir ve kendinize tanı koymak için kullanılmamalıdır. Şüphede kaldığınızda başvurmak her zaman doğru karardır.
Kaynaklar
- European Society of Cardiology, akut koroner sendromlar kılavuzu
- European Society of Cardiology, kronik koroner sendromlar kılavuzu
- European Society of Cardiology, aort hastalıkları kılavuzu