Eczaneden ilacınızı alırken kutunun rengi, adı ya da tabletin şekli değişmiş olabilir. Bu durum birçok hastayı endişelendirir: "Bu aynı ilaç mı? Etkisi aynı mı?" Kısa yanıt: onaylı eşdeğer ilaçlar, orijinal ilaçla aynı etken maddeyi aynı miktarda içerir ve aynı etkiyi göstermesi beklenir.
Bu yazı, jenerik ilacın ne olduğunu ve ilaç değişikliğinde nelere dikkat edilmesi gerektiğini anlatır. Bu yazıda bilinçli olarak marka adı verilmemiştir.
Jenerik ilaç nedir?
Bir ilaç ilk kez geliştirildiğinde, geliştiren firma belirli bir süre patent koruması altındadır. Bu süre bittiğinde, başka firmalar aynı etken maddeyi içeren ilaçları üretebilir. Bunlara jenerik ya da eşdeğer ilaç denir.
Eşdeğer ilaçların onay alabilmesi için şunları kanıtlaması gerekir:
- aynı etken maddeyi aynı miktarda içermesi
- vücuda benzer hızda ve benzer miktarda geçmesi
- kalite ve üretim standartlarını karşılaması
Neler farklı olabilir?
- Tabletin rengi, şekli ve boyutu.
- Kutunun görünümü ve adı.
- Yardımcı maddeler. Tableti oluşturan, etkisi olmayan dolgu ve boya maddeleri. Nadiren bu maddelere karşı alerji ya da hassasiyet görülebilir.
- Fiyat.
Nelere dikkat etmeli?
- Aynı ilacı iki kez almayın. En sık ve en tehlikeli hata budur: kutu değiştiği için eski ve yeni ilacı birlikte kullanmak. Özellikle tansiyon, kan sulandırıcı ve kalp ilaçlarında ciddi sonuçlar doğurabilir.
- Etken madde adını öğrenin. Kutu adı değişse bile etken madde aynı kalır. İlaç listenizde etken madde adını da yazın; çoklu ilaç kullanımı yazımız.
- Değişiklikte eczacınıza sorun. "Bu, eski ilacımın aynısı mı?" sorusu yeterlidir.
- Yeni bir yakınma olursa bildirin. Nadiren yardımcı maddelere karşı hassasiyet olabilir.
- Tabletin bölünüp bölünemeyeceğini sorun. Farklı üreticilerin tabletleri farklı olabilir.
Dikkat gerektiren ilaçlar
Etkili doz ile zararlı doz arasındaki aralığın dar olduğu bazı ilaçlarda, marka değişikliği sonrası takip biraz daha sıkı yapılabilir. Kalp hastalarında bu açıdan en bilinen örnek, düzenli kan testiyle izlenen bazı kan sulandırıcılardır; kan sulandırıcı rehberimiz.
Bu ilaçlarda değişiklik yapılacaksa hekiminize haber verin; ilk haftalarda kontrol sıklaştırılabilir.
Etkisi aynı değilmiş gibi hissediyorsam?
Bazı hastalar ilaç değiştiğinde farklı hissettiklerini bildirir. Bunun bir bölümü, değişikliğe bağlı kaygıyla ilişkilidir. Yine de yakınmanızı ciddiye alın ve hekiminize söyleyin:
- tansiyonunuzu ve nabzınızı ölçüp kaydedin
- yakınmanın ne zaman başladığını not edin
- ilacı kendi kararınızla bırakmayın ya da eski ilaca geri dönmeyin
İlaç listenizde ne yazmalı?
Kutu adları değişebildiği için, ilaç listenizde her ilacın etken madde adını, miktarını ve ne zaman alındığını yazın. Kutu adını da parantez içinde ekleyebilirsiniz. Bu liste, acil durumlarda, yeni bir hekime gittiğinizde ve eczanede değişiklik olduğunda en çok işinize yarayacak belgedir.
Yurt dışında ilaç almak gerekirse
Aynı etken madde farklı ülkelerde çok farklı adlarla satılabilir. Seyahat ederken ilaçlarınızı yeterli miktarda yanınıza alın ve listenizde etken madde adlarını bulundurun. Yurt dışında ilaç almak zorunda kalırsanız, eczacıya kutu adını değil etken madde adını gösterin; seyahat yazımız.
Biyobenzer ilaçlar farklı mı?
Enjeksiyonla verilen bazı ileri tedavilerde, eşdeğer ürünler "biyobenzer" olarak adlandırılır. Bunlar canlı hücrelerde üretildiği için onay süreçleri farklı işler, ancak onay alan biyobenzerlerin de etkinlik ve güvenlik açısından kanıt sunması gerekir. Bu tür bir değişiklik söz konusuysa hekiminiz sizi bilgilendirir.
Hekiminize ya da eczacınıza başvurun
- yeni ilaçla birlikte başlayan döküntü ya da kaşıntı
- tansiyonunuzda ya da nabzınızda belirgin değişiklik
- eski ve yeni ilacı birlikte kullandığınızı fark etmeniz
- kan sulandırıcı kullanıyorsanız her marka değişikliği
Acil durum: 112'yi arayın
Aşağıdakilerden biri varsa hemen 112'yi arayın:
- yüzde, dudaklarda ya da dilde şişlik ve nefes almada güçlük
- yanlışlıkla iki kez ilaç alındıktan sonra bayılma ya da bilinç bulanıklığı
- durdurulamayan kanama
- birkaç dakikadan uzun süren, baskı tarzında göğüs ağrısı
Sık sorulan sorular
Eşdeğer ilaç orijinalinden daha mı zayıf?
Hayır. Onaylı eşdeğer ilaçlar aynı etken maddeyi aynı miktarda içerir ve vücuda benzer biçimde geçtiği kanıtlanır. Etkisinin aynı olması beklenir.
Neden daha ucuz?
Çünkü eşdeğer ilacı üreten firma, ilacı sıfırdan geliştirmek için gereken uzun araştırma sürecini yeniden yapmaz. Fiyat farkı, kalite farkı anlamına gelmez.
Kutum değişti, eski ilacımı da içeyim mi?
Hayır. Etken madde aynıysa yeni kutu, eskisinin yerine geçer. İkisini birlikte almak, dozu iki katına çıkarır. Emin değilseniz eczacınıza sorun.
Tablet rengi farklı, yanlış ilaç mı verildi?
Farklı üreticilerin tabletleri farklı renk ve şekilde olabilir. Kutudaki etken madde adını ve miktarını kontrol edin; şüpheniz varsa eczacınıza sorun.
Hekimim belirli bir marka yazdı, değiştirilebilir mi?
Birçok durumda eşdeğer ilaç kullanılabilir. Bazı özel durumlarda hekiminiz belirli bir ürünün sürdürülmesini isteyebilir. Bunu hekiminize sorun.
İlgili yazılar
Hekiminize danışın.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. İlaç değişiklikleri hekiminiz ve eczacınızla birlikte yapılmalıdır. Burada bilinçli olarak marka adı ve doz verilmemiştir.
Kaynaklar
- European Medicines Agency, jenerik ve biyobenzer ilaçlar bilgilendirmesi
- World Health Organization, jenerik ilaçların eşdeğerliği rehberi
- Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu, eşdeğer ilaç bilgilendirmesi