Kalp ilaçlarının etkisi, ancak düzenli kullanıldıklarında ortaya çıkar. Oysa ilaç kullanan kişilerin önemli bir bölümü dozları atlıyor, karıştırıyor ya da bir süre sonra bırakıyor. Kalp hastalarında hastane yatışlarının ve yeni olayların önemli bir kısmı bu nedenle yaşanıyor.
Bu yazı suçlamak için değil, çözüm sunmak için yazıldı. İlaç unutmak çok yaygındır ve pratik yollarla büyük ölçüde önlenebilir.
Neden unutuyoruz ya da bırakıyoruz?
- İlaç sayısı fazla. Farklı saatlerde farklı ilaçlar karışıklığa yol açar; çoklu ilaç kullanımı yazımız.
- Belirti yok. Tansiyon ve kolesterol hissedilmez; "iyiyim, neden içeyim?" düşüncesi doğar.
- Yan etki. Söylenmeyen yan etkiler sessizce bırakmaya yol açar.
- Ne işe yaradığını bilmemek.
- Rutin bozulması. Tatil, bayram, yolculuk, hastalık.
- Maliyet ve ulaşım sorunları.
- Unutkanlık. Özellikle ileri yaşta.
İşe yarayan yöntemler
- İlacı bir alışkanlığa bağlayın. Diş fırçalamak, kahvaltı ya da akşam yemeği gibi her gün yaptığınız bir işe. En etkili tek yöntem budur.
- Haftalık ilaç kutusu kullanın. Haftada bir doldurulan kutu, "içtim mi?" sorusunu ortadan kaldırır.
- Telefon alarmı kurun.
- İlaçları görünür bir yerde tutun. Ama çocukların ulaşamayacağı ve güneş almayan bir yerde.
- Bir liste ya da çizelge asın. Buzdolabı kapağı iyi bir yerdir.
- Bir yakınınızdan destek isteyin. Özellikle ileri yaşta.
- İlaçlarınız bitmeden yenileyin. Reçete ve eczane takvimini önceden planlayın.
- Yolculukta fazladan ilaç alın. El bagajında taşıyın; seyahat yazımız.
Neden kullandığınızı bilin
Her ilacınızın ne işe yaradığını bilmek, düzenli kullanmayı kolaylaştırır. Kontrolde şu soruyu sorun: "Bu ilaç ne için, bıraksam ne olur?"
Özellikle belirti vermeyen durumlarda bu bilgi önemlidir: tansiyon ve kolesterol ilaçları siz hiçbir şey hissetmezken damarlarınızı korur. Kalp yetmezliği ilaçları kendinizi iyi hissettiğiniz dönemde bile kalbin yeniden bozulmasını önler. Stent sonrası pıhtı önleyiciler stentin açık kalmasını sağlar; stent sonrası yaşam yazımız.
Yan etki yaşarsanız
İlacı sessizce bırakmak yerine hekiminize söyleyin. Çoğu yan etki doz, saat ya da ilaç değişikliğiyle çözülür. Aynı işi gören birden fazla seçenek vardır. Cinsel yan etkiler de dahil olmak üzere hiçbir yakınmayı söylemekten çekinmeyin; kalp ilaçları ve cinsel sağlık yazımız.
Bir dozu atladıysanız
- Genel kural: hatırladığınızda alın; ancak bir sonraki dozun zamanı çok yaklaştıysa atladığınız dozu almayın.
- İki dozu birden almayın.
- Bazı ilaçlar için kural farklıdır. Kan sulandırıcılar, bazı ritim ilaçları ve insülin gibi ilaçlarda ne yapacağınızı önceden hekiminize ya da eczacınıza sorun.
- Sık atlıyorsanız bunu söyleyin. Daha basit bir düzen kurulabilir; örneğin günde bir kez alınan seçenekler ya da birleşik ilaçlar.
Aile ve bakım verenler için
Özellikle ileri yaşta ve çok sayıda ilaç kullanan kişilerde, bir yakının desteği ilaç uyumunu belirgin biçimde artırır. Destek, kontrol etmek değil kolaylaştırmak olmalıdır: haftalık ilaç kutusunu birlikte doldurmak, reçete yenileme tarihlerini takip etmek, kontrollere eşlik etmek.
Hastanın ilaçlarını neden kullandığını anlaması, uyumu dışarıdan denetimden daha kalıcı biçimde artırır. Yan etki yakınmalarını ciddiye alın ve hekime iletilmesine yardım edin; bakım veren rehberimiz.
Hekiminize söyleyin
- ilaçlarınızı düzenli alamıyorsanız
- bir ilacın yan etkisi sizi rahatsız ediyorsa
- ilaç sayısı ve saatleri sizi zorluyorsa
- ilaçlara ulaşmakta ya da maliyetinde güçlük çekiyorsanız
- bir ilacı bırakmayı düşünüyorsanız
Acil durum: 112'yi arayın
Aşağıdakilerden biri varsa hemen 112'yi arayın:
- yanlışlıkla fazla ilaç alındığından şüphelenme ve baş dönmesi, bayılma ya da bilinç bulanıklığı
- birkaç dakikadan uzun süren, baskı tarzında göğüs ağrısı
- ani başlayan ve şiddetli nefes darlığı
- yüzde kayma, konuşma bozukluğu ya da kolda ani güçsüzlük
- bayılma
Sık sorulan sorular
Kendimi iyi hissediyorum, ilaçlarımı bırakabilir miyim?
Hayır. Birçok kalp ilacı, siz iyi hissederken bile damarlarınızı ve kalbinizi korumaya devam eder. İyi hissetmeniz, ilacın işe yaradığını gösterebilir. Değişiklik kararı hekiminize aittir.
İki dozu birlikte alırsam ne olur?
Bazı ilaçlarda fazla doz tansiyonun ya da nabzın fazla düşmesine, kan sulandırıcılarda ise kanamaya yol açabilir. Atlanan dozu telafi etmek için iki doz birden almayın. Emin değilseniz eczacınıza sorun.
İlaç kutusu kullanmak gerçekten işe yarar mı?
Evet, özellikle birden fazla ilaç kullananlarda. Haftalık kutu, hem unutmayı hem yanlışlıkla iki kez almayı önler. Kutuyu doldururken ilaç listenizle karşılaştırın.
Telefon uygulamaları yardımcı olur mu?
Birçok kişi için etkili bir hatırlatıcıdır. Önemli olan, sizin için sürdürülebilir bir yöntem bulmaktır: alarm, kutu, liste ya da bir yakının desteği.
Bayramda, tatilde ilaç saatlerim kayıyor.
Rutin bozulduğunda ilaçlar sık atlanır. İlacı bir öğüne değil, uyanma ya da diş fırçalama gibi her durumda yaptığınız bir işe bağlamak bu dönemlerde de işe yarar. Oruç tutacaksanız saat düzenini önceden hekiminizle planlayın; Ramazan yazımız.
İlgili yazılar
Hekiminize danışın.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. İlaç düzenlemeleri hekiminize aittir. Burada bilinçli olarak marka adı ve doz verilmemiştir.
Kaynaklar
- European Society of Cardiology, kardiyovasküler hastalıklarda önleme kılavuzu
- World Health Organization, uzun süreli tedaviye uyum raporu
- Türk Kardiyoloji Derneği, kardiyovasküler farmakoterapi uzlaşı raporu