Kilo vermeye yardımcı ilaçlar son yıllarda çok konuşuluyor. Bunların bir kısmı hekim reçetesiyle kullanılan, etkinliği çalışmalarla gösterilmiş ilaçlardır. Bir kısmı ise internetten ya da kulaktan dolma yollarla temin edilen, içeriği belirsiz ürünlerdir. Kalp açısından bu ikisi arasındaki fark çok büyüktür.
Bu yazıda ilaç adı, marka ve doz verilmez. Amaç, kalp hastası ya da kalp riski taşıyan bir kişinin nelere dikkat etmesi ve hekimine neleri söylemesi gerektiğini anlatmaktır.
Reçeteli ilaçlar: temel ilke
Obezite tedavisinde kullanılan reçeteli ilaçların ortak noktası şudur: yaşam düzeni değişikliğinin yerine geçmezler, ona eklenirler. Beslenme ve hareket değişmediğinde etkileri sınırlı kalır ve ilaç bırakıldığında kilo büyük ölçüde geri döner.
Kalp açısından üç başlık öne çıkar:
- Nabız ve tansiyon üzerindeki etki. Bazı ilaçlar nabzı hafifçe hızlandırabilir, bazıları tansiyonu düşürür. Her iki durumda da takip gerekir.
- Diğer ilaçlarla etkileşim. Kilo azalırken tansiyon ve şeker ilaçlarının dozu fazla gelmeye başlayabilir.
- Sıvı ve elektrolit dengesi. Bulantı, kusma ve iştah azalması sonucu gelişen susuz kalma, ritim bozukluğuna zemin hazırlayabilir.
Bazı ilaç grupları, kilo etkisinin yanında kalp ve böbrek üzerinde koruyucu bulunmuştur. Bunlardan birini SGLT2 inhibitörleri yazımızda ele aldık. Yine de bu ilaçların kime uygun olduğuna karar veren kişi hekiminizdir.
İnternetten alınan ürünler: asıl risk burada
Kardiyoloji pratiğinde çarpıntı ve tansiyon yüksekliği şikâyetiyle başvuran hastaların bir bölümünde neden, sorgulandığında ortaya çıkan bir zayıflama ürünüdür. Bu ürünlerdeki başlıca sorunlar:
- İçerik belirsizdir. Etikette yazmayan uyarıcı maddeler bulunabilir. Geçmişte bazı ürünlerde ruhsatı iptal edilmiş etken maddeler saptanmıştır.
- Uyarıcı içerikler nabzı ve tansiyonu yükseltir. Çarpıntı, huzursuzluk, uykusuzluk ve ritim bozukluğu yapabilir.
- İdrar söktürücü ve müshil etkili karışımlar potasyum kaybına yol açar. Düşük potasyum, ciddi ritim bozukluklarının bilinen bir nedenidir.
- Bitkisel olması güvenli olduğu anlamına gelmez. Bazı bitkiler kan sulandırıcıların ve tansiyon ilaçlarının etkisini değiştirir.
- Doz kontrolü yoktur ve yan etki durumunda başvurulacak bir takip yoktur.
Hekiminize mutlaka söyleyin
Kullandığınız her ürünü, bitkisel ve takviye olanlar dâhil, hekiminize söyleyin. Bunu söylemek yargılanmak değil, güvenli tedavi görmek içindir.
Özellikle şu durumlarda bilgi vermek kritiktir: kalp hastalığınız varsa, tansiyon ya da ritim ilacı kullanıyorsanız, kan sulandırıcı alıyorsanız, ameliyat ya da anjiyo planlanıyorsa, gebeyseniz ya da gebelik planlıyorsanız.
Kalp hastasıysanız ek başlıklar
- Kalp yetmezliği varsa sıvı dengesi hassastır. Kusma ve iştahsızlık dönemlerinde idrar söktürücü dozu gözden geçirilmelidir.
- Ritim bozukluğu öyküsü varsa uyarıcı içerikli ürünlerden tamamen uzak durun.
- Kan sulandırıcı kullanıyorsanız beslenmedeki ani değişiklikler etki düzeyini değiştirebilir.
- Şeker ilacı ya da insülin kullanıyorsanız iştah azalması hipoglisemiye yol açabilir; doz düzenlemesi gerekir.
- Planlı bir girişim varsa bazı ilaçların önceden kesilmesi istenebilir; ayrıntısı işlem öncesi hazırlık yazımızda.
Acil durum: 112'yi arayın
Zayıflama amaçlı bir ürün kullanırken aşağıdakilerden biri olursa hemen 112'yi arayın:
- ani başlayan hızlı ve düzensiz çarpıntı
- göğüste baskı tarzında ağrı
- bayılma ya da bayılacak gibi olma
- şiddetli baş ağrısı ile birlikte çok yüksek tansiyon
- durdurulamayan kusma ve ishalle birlikte ağır halsizlik
- bilinç bulanıklığı, konuşma bozukluğu ya da kolda ani güçsüzlük
Başvururken kullandığınız ürünün kutusunu yanınızda götürün. İçeriğin bilinmesi tedaviyi doğrudan etkiler.
Sık sorulan sorular
Zayıflama iğnesi kalbe zarar verir mi?
Hekim gözetiminde ve uygun hastada kullanılan reçeteli ilaçların kalp üzerindeki etkileri çalışmalarla incelenmiştir ve bir kısmı olumlu bulunmuştur. Ancak uygunluk kişiye göre değerlendirilir. Reçetesiz temin edilen ürünlerde bu güvence yoktur.
Çarpıntım başladı, ilacı bırakmalı mıyım?
Reçeteli bir ilaç kullanıyorsanız kendi başınıza kesmeyin, hekiminize başvurun. İnternetten aldığınız içeriği belirsiz bir ürün kullanıyorsanız bırakın ve durumu hekiminize bildirin. Çarpıntı şiddetliyse ya da bayılma eşlik ediyorsa acil başvurun.
Bitkisel çayları kullanabilir miyim?
Bazı bitkisel karışımlar idrar söktürücü ya da müshil etkilidir ve potasyum kaybına yol açabilir. Bir kısmı da ilaçlarla etkileşir. Düzenli kullanmayı düşünüyorsanız önce hekiminize sorun.
İlacı bırakınca kilo geri gelir mi?
Yaşam düzeni değişmediyse büyük ölçüde geri gelir. Bu, ilacın işe yaramadığı anlamına gelmez; obezitenin kronik bir durum olduğunu gösterir. Bu nedenle ilaç, beslenme ve hareket değişiklikleriyle birlikte planlanır.
Kalp ilacımla birlikte kullanabilir miyim?
Bu, hangi ilaçları kullandığınıza bağlıdır ve yalnızca ilaç listenizi gören bir hekim yanıtlayabilir. Kullandığınız tüm ilaç ve takviyelerin güncel listesini yanınızda taşımak, bu değerlendirmeyi kolaylaştırır.
İlgili yazılar
Hekiminize danışın.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Burada bilinçli olarak ilaç adı, marka ve doz verilmemiştir. Hiçbir ilacı hekim reçetesi olmadan kullanmayın ve kullandığınız ilacı bu yazıya dayanarak kesmeyin.
Kaynaklar
- European Society of Cardiology, kardiyovasküler hastalıklardan korunma kılavuzu
- European Association for the Study of Obesity, obezite ilaç tedavisi uzlaşı raporu
- T.C. Sağlık Bakanlığı, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu ürün güvenliği duyuruları