Kalp hastalarının çoğu uçakla seyahat edebilir. Ancak kabin basıncı deniz seviyesindeki kadar yüksek değildir; yaklaşık iki bin metre yüksekliğe denk gelen bir ortam oluşur. Havadaki oksijen miktarı aynı olsa da, kandaki oksijen bir miktar düşer.
Sağlıklı kişide bu fark hissedilmez. Kalp ya da akciğer hastalığı olanlarda ise sınırdaki bir denge bozulabilir. Bu yazı, yolculuk öncesinde neyi konuşmanız gerektiğini anlatır. Kesin karar, sizi izleyen hekiminize aittir.
Uçuş öncesi hekiminize sormanız gereken durumlar
- Yakın zamanda kalp krizi geçirdiyseniz
- Yakın zamanda stent takıldıysa ya da kalp ameliyatı olduysanız
- Kalp yetmezliğiniz varsa, özellikle şikâyetleriniz son dönemde arttıysa
- Kontrol altına alınmamış ritim bozukluğunuz varsa
- Ciddi kapak hastalığınız varsa
- Pulmoner hipertansiyon tanınız varsa; ayrıntısı ilgili yazımızda
- Yakın zamanda pıhtı geçirdiyseniz
- Dinlenirken de nefes darlığınız ya da göğüs ağrınız varsa
- Aort anevrizmanız varsa
Genel kural şudur: durumunuz son haftalarda değiştiyse ya da yerdeyken şikâyetiniz varsa, uçmadan önce mutlaka değerlendirilmelisiniz.
Bekleme süreleri
Kalp krizi, stent ve ameliyat sonrası uçuş için beklenmesi gereken süreler, olayın ne kadar büyük olduğuna ve iyileşmenizin nasıl gittiğine göre değişir. Aynı işlemi geçiren iki hastaya farklı süreler verilebilir.
Bu nedenle burada gün sayısı verilmemiştir. Doğru yaklaşım, taburcu olurken ya da kontrolde "ne zaman uçabilirim" sorusunu açıkça sormaktır. Yurt dışına çıkacaksanız bunu daha da erken sorun, çünkü sigorta ve havayolu için hekim raporu gerekebilir.
Uzun uçuşlarda pıhtı riski
Uzun süre hareketsiz oturmak, bacak toplardamarlarında pıhtı riskini artırır. Bu risk sağlıklı kişilerde düşüktür, ancak risk etkeni taşıyanlarda önem kazanır. Ayrıntısını akciğer embolisi yazımızda anlattık.
Basit ve etkili önlemler:
- Her bir iki saatte bir kalkıp koridorda birkaç dakika yürüyün.
- Oturduğunuz yerde ayak bileği hareketleri yapın, baldır kaslarını çalıştırın.
- Bol su için, alkol ve fazla kahveden kaçının.
- Bacakları sıkan dar giysiler giymeyin, bacak bacak üstüne atarak uzun süre oturmayın.
- Koridor tarafı koltuk seçin. Kalkmayı kolaylaştırır.
- Riskiniz yüksekse varis çorabı ya da ek koruma gerekebilir; bunu önceden hekiminize sorun.
Kalp pili ve şok cihazı olanlar
- Cihaz kartınızı yanınızda taşıyın. Güvenlik kontrolünde ve olası bir acil durumda işinizi görür.
- Güvenlik görevlisine cihazınız olduğunu söyleyin. Elle arama isteyebilirsiniz.
- El detektörünü cihazın üzerinde uzun süre tutturmayın. Kısa geçişler sorun yaratmaz.
- Uçak içindeki elektronik cihazlar sorun oluşturmaz. Telefonunuzu cihazınızın üzerindeki cepte taşımayın, karşı taraftaki cebi kullanın.
- Ayrıntılar için kalp pili ile yaşam ve şok cihazı yazılarımıza bakabilirsiniz.
Yolculuk çantası
- İlaçlarınızın tamamı el bagajında. Bavul kaybolabilir; kalp ilaçları asla bavula konmamalıdır.
- Yolculuk süresinden fazlası. Dönüş gecikebilir; birkaç günlük fazla ilaç alın.
- Güncel ilaç listesi, mümkünse etken madde adlarıyla. Yurt dışında marka isimleri farklıdır.
- Son EKG ve epikriz özeti. Telefonunuzda fotoğrafı da bulunsun.
- Cihaz kartı, varsa.
- Seyahat sağlık sigortası. Mevcut kalp hastalığınızı kapsayıp kapsamadığını önceden teyit edin.
- Saat farkı planı. Uzun uçuşlarda ilaç saatleri kayar; hangi ilacı ne zaman alacağınızı önceden hekiminize sorun. Özellikle kan sulandırıcı kullananlar için önemlidir.
Yüksek irtifaya çıkacaklar için
Uçuştan farklı olarak, dağ tatili ve yaylaya çıkmak gibi durumlarda yükseklikte uzun süre kalınır. Bu, kalp ve akciğer üzerinde daha kalıcı bir yük oluşturur.
Yüksek irtifada nabız ve tansiyon yükselir, oksijen düşer. Kalp yetmezliği, pulmoner hipertansiyon, ciddi kapak hastalığı ya da yeni geçirilmiş kalp olayı varsa yükseğe çıkmadan önce hekiminize danışın. Yavaş yükselmek ve ilk günlerde ağır efordan kaçınmak genel bir kuraldır.
Acil durum: 112'yi arayın
Havalimanında ya da yolculuk sırasında aşağıdakilerden biri olursa vakit kaybetmeyin. Uçaktaysanız hemen kabin ekibine haber verin; yerdeyseniz 112'yi arayın:
- göğüste baskı tarzında ağrı
- ani başlayan ve şiddetli nefes darlığı
- bayılma ya da bayılacak gibi olma
- tek bacakta ani şişlik, ağrı ve kızarıklık
- yüzde kayma, konuşma bozukluğu ya da kolda ani güçsüzlük
- şok cihazınızın şok vermesi
Sık sorulan sorular
Stent takıldı, uçabilir miyim?
Sorunsuz geçen bir işlemden sonra pek çok hasta kısa süre içinde uçabilir. Ancak süre, işlemin nedenine ve iyileşmenize göre değişir. Kesin bilgiyi işlemi yapan ekipten alın; genel çerçeveyi stent sonrası yaşam yazımızda anlattık.
Güvenlik kapısı kalp pilime zarar verir mi?
Normal geçişte zarar beklenmez. Yine de görevliye cihazınız olduğunu söylemeniz ve el detektörünün cihaz bölgesinde uzun süre tutulmaması önerilir. Cihaz kartınızı göstermeniz süreci kolaylaştırır.
Uçakta oksijen ihtiyacım olur mu?
Çoğu kalp hastasında gerekmez. Ancak dinlenirken bile nefes darlığı olan, oksijen düzeyi sınırda seyreden ya da ciddi akciğer hastalığı bulunan kişilerde gerekebilir. Bu ihtiyaç önceden değerlendirilir ve havayoluna önceden bildirilmesi gerekir.
Kan sulandırıcı kullanıyorum, uzun uçuşta ne yapmalıyım?
İlacınızı aksatmayın; saat farkı varsa alma saatinizi önceden hekiminizle planlayın. İlacınızı el bagajınızda taşıyın ve yanınızda kullandığınız ilacın etken madde adını yazılı bulundurun. Doz değişikliği gerekip gerekmediğini kendiniz karar vermeyin.
Uçuş korkum var, sakinleştirici alabilir miyim?
Bazı ilaçlar kalp hastalarında ve uyku apnesi olanlarda solunumu baskılayabilir, ayrıca uzun süre hareketsiz kalmayı artırarak pıhtı riskini yükseltir. Alkol ile birlikte kullanılması özellikle sakıncalıdır. Böyle bir ihtiyaç varsa önceden hekiminize sorun.
İlgili yazılar
Hekiminize danışın.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Uçuşa uygunluk ve bekleme süreleri kişiye özeldir; burada bilinçli olarak gün sayısı verilmemiştir. Yolculuk planınızı hekiminizle önceden konuşun.
Kaynaklar
- European Society of Cardiology, kardiyovasküler hastalıklarda seyahat ve uçuş önerileri
- Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği, tıbbi kılavuz
- British Cardiovascular Society, uçuşa uygunluk uzlaşı raporu