Kardiyak MR Nedir? Kalp MR'ı Ne Zaman İstenir?

Kardiyak MR (manyetik rezonans), güçlü bir mıknatıs ve radyo dalgaları kullanarak kalbin ayrıntılı görüntülerini oluşturan bir yöntemdir. Radyasyon içermez.

Ekokardiyografi ve tomografi gibi diğer yöntemlerden ayıran özelliği şudur: kardiyak MR yalnızca kalbin şeklini ve hareketini değil, kalp kasının dokusunu da gösterebilir. İltihap var mı, geçmiş bir hasarın izi kalmış mı, kas içine yağ ya da başka bir madde birikmiş mi gibi soruların cevabını verebilir. Bu yüzden bazı tanılarda başka hiçbir yöntemle yerine konulamaz.

MR mı, eko mu?

İkisi rakip değil; farklı işler yapar. Ekokardiyografi kardiyolojinin günlük çalışma aracıdır: hızlıdır, ucuzdur, taşınabilir, ışın içermez ve hasta başında yapılabilir. Çoğu soruya cevap verir.

Kardiyak MR ise şu durumlarda devreye girer:

• ekokardiyografi görüntü kalitesi yetersiz kaldığında
• eko ile alınan cevap net olmadığında
• doku özelliği hakkında bilgi gerektiğinde
• çok hassas ve tekrarlanabilir ölçüm gerektiğinde

Yani sıralama genellikle şudur: önce eko, gerekirse MR. Ekokardiyografinin ne ölçtüğünü EF yazımızda anlattık.

Hangi durumlarda istenir?

• Miyokardit şüphesi. Kalp kasındaki iltihabı gösterebilen en değerli yöntemdir. Ayrıntısı miyokardit yazımızda.
• Kalp kası hastalıklarının ayrımı. Kalp kasının kalınlaştığı ya da genişlediği durumlarda nedenin ne olduğunu ayırt etmede belirleyicidir.
• Geçmiş hasarın gösterilmesi. Sessiz geçirilmiş bir kalp krizinin izi MR'da görülebilir. Bu konuyu sessiz kalp krizi yazımızda ele aldık.
• Canlılık değerlendirmesi. Hasarlı bir bölgenin damar açıldığında toparlanıp toparlanamayacağını gösterir; bu, bypass ya da stent kararını doğrudan etkileyebilir.
• EF ölçümünde. Kalbin pompa gücünü en doğru ölçen yöntem kabul edilir; özellikle ICD gibi kalıcı kararlar öncesinde değerlidir.
• Doğuştan kalp hastalıklarında ve ameliyat sonrası takipte.
• Kalp içi kitle ve pıhtı ayrımında.
• Kalp zarı hastalıklarında.
• Açıklanamayan ritim bozukluklarında, altta yapısal bir neden aranırken.

Çekim nasıl geçer?

Kardiyak MR, sıradan bir MR'dan biraz daha uzun ve daha fazla iş birliği gerektiren bir çekimdir.

• Süre. Genellikle yarım saati aşar; hangi görüntülerin alınacağına göre değişir.
• Nefes tutma. Görüntülerin net olması için kısa süreli nefes tutmanız istenir. Bu, çekim boyunca defalarca tekrarlanır ve en zorlayıcı kısımdır.
• EKG bağlantısı. Görüntüler kalp atımıyla eşzamanlanır; göğse elektrotlar yapıştırılır.
• Gürültü. Cihaz yüksek sesle çalışır; kulaklık ya da kulak tıkacı verilir.
• Kapalı alan. Tünel biçimindeki cihazın içinde yatarsınız. Kapalı alan korkunuz varsa çekimden önce mutlaka söyleyin; sakinleştirici verilebilir ya da farklı çözümler değerlendirilebilir.
• Kontrast madde. Çoğu kardiyak MR çekiminde damardan gadolinyum içeren bir kontrast madde verilir; doku özelliklerini göstermek için gereklidir.

Kontrast madde ve böbrek

MR'da kullanılan kontrast, tomografi ve anjiyografide kullanılandan farklı bir maddedir. Bu nedenle "anjiyoda kontrasta tepki verdim" öyküsü otomatik olarak MR kontrastına da tepki vereceğiniz anlamına gelmez; yine de her alerji öykünüzü bildirin.

Böbrek fonksiyonları ileri derecede bozuk olan hastalarda kontrastlı MR kararı dikkatle verilir ve gerektiğinde kontrastsız çekim planlanır. Çekim öncesi böbrek değerleriniz istenebilir. Tomografide kullanılan kontrastın böbrek etkisini ayrı bir yazıda anlattık.

Kimler çekilemez ya da dikkat gerektirir?

MR güçlü bir manyetik alan kullandığı için, vücutta metal içeren bazı cihaz ve implantlar sorun oluşturabilir.

• Kalp pili ve ICD. Eskiden kesin engeldi. Bugün pek çok cihaz MR uyumlu (MR conditional) üretiliyor ve belirli koşullarda çekim yapılabiliyor. Bunun için cihazın ve kablolarının uygun olması, çekim öncesi ve sonrası ayarların düzenlenmesi gerekir. Cihaz kartınız olmadan MR'a girmeyin. Ayrıntısı kalp pili yazımızda.
• Bazı beyin anevrizma klipsleri ve iç kulak implantları.
• Vücutta metal parça öyküsü, özellikle gözde; bildirmeniz gerekir.
• Kapalı alan korkusu. Engel değildir ama önceden bildirilmelidir.
• Kalp kapakları ve stentler günümüzde genellikle sorun oluşturmaz, ancak yine de hangi cihazınız olduğunu söyleyin.
• Gebelik ihtimali varsa mutlaka bildirin.
• Nefes tutmakta ciddi zorlanan ya da uzun süre düz yatamayan hastalarda çekim zorlaşabilir.