Diyabette Sessiz Kalp Krizi: Neden Ağrı Hissedilmez?

Kalp krizinin klasik tarifi bellidir: göğsün ortasında baskı, sıkışma, kola ya da çeneye vuran ağrı. Ancak uzun süreli diyabeti olan kişilerde bu ağrı hiç ortaya çıkmayabilir. Kriz olur, kalp kasında hasar bırakır, kişi bunu bir üşütme ya da yorgunluk sanır.

Buna sessiz kalp krizi denir. Sessiz olması hafif olduğu anlamına gelmez; tam tersine, geç fark edildiği için sonuçları daha ağır olabilir. Konunun diyabetten bağımsız genel çerçevesini sessiz kalp krizi yazımızda ele almıştık.

Ağrı neden hissedilmez?

Kalpteki ağrı, kalbi besleyen damar tıkandığında kalp kasının oksijensiz kalmasıyla oluşur. Bu uyarı, sinirler aracılığıyla beyne iletilir. Yıllar süren yüksek kan şekeri bu sinirleri hasara uğratır. Tıbbi adı otonom nöropatidir.

Yani sorun kalpte değil, haber verme hattındadır. Kalp zarar görmektedir, ama alarm zili çalmaz.

Aynı sinir hasarı başka belirtiler de yapabilir: ayakta uyuşma ve karıncalanma, ayağa kalkarken tansiyon düşmesi, mide boşalmasının yavaşlaması, terlemede düzensizlik, nabzın efora yeterince yanıt vermemesi. Bunlardan birkaçı sizde varsa, ağrı uyarınızın da güvenilir olmadığını varsaymak daha doğrudur.

Ağrının yerine ne geçer?

Sessiz kriz genellikle "hiçbir şey hissedilmez" demek değildir. Daha çok belirtinin başka bir kılıkta gelmesi demektir. Diyabetli kişilerde en sık bildirilenler:

• Açıklanamayan nefes darlığı. Her zaman rahat çıktığınız merdivende zorlanmak.
• Ani ve ağır yorgunluk. Birkaç gün süren, sebebi belli olmayan bitkinlik.
• Bulantı, hazımsızlık hissi, üst karın bölgesinde rahatsızlık. Sık sık mide sorunu sanılır.
• Soğuk terleme. Sıcaklıkla ilgisi olmayan, aniden başlayan terleme.
• Çene, boyun, sırt ya da omuz bölgesinde belirsiz bir rahatsızlık.
• Çarpıntı ya da düzensiz nabız hissi.
• Ani baş dönmesi, bayılacak gibi olma.

Diyabete özgü bir ipucu

Bir ipucu diyabetlilere özeldir ve sıkça gözden kaçar: kan şekerinin sebepsiz yere bozulması. Beslenmeniz ve ilaçlarınız değişmediği hâlde şekeriniz birkaç gündür yükseliyorsa, bunun altında bir enfeksiyon ya da bir kalp olayı olabilir. Vücut strese girdiğinde şeker yükselir.

Bu tek başına "kalp krizi geçiriyorsunuz" anlamına gelmez. Ama açıklanamayan bir bozulmayı "herhâlde geçer" diye bırakmayın; hekiminize bildirin.

Kimlerde risk daha yüksek?

• Diyabeti 10 yıldan uzun süredir olanlar
• Kan şekeri kontrolü uzun süre kötü seyretmiş olanlar
• Ayakta uyuşma, karıncalanma ya da his kaybı olanlar
• Böbrek tutulumu ya da göz tutulumu gelişmiş olanlar
• Yaşı ileri olanlar
• Daha önce kalp krizi geçirmiş ya da stent takılmış olanlar

Sessiz kriz sonradan nasıl anlaşılır?

Çoğu zaman rutin bir kontrolde ortaya çıkar:

• EKG'de eski hasar izi. Başka bir nedenle çekilen EKG'de, geçirilmiş bir krize ait bulgu görülebilir.
• Ekokardiyografide duvar hareket bozukluğu. Kalp kasının bir bölümünün kasılmasında azalma.
• Pompalama gücünde düşüş. Ayrıntısı ejeksiyon fraksiyonu yazımızda.
• Damar görüntülemesinde eski tıkanıklık bulguları.

Bu yüzden diyabetli kişilerde şikâyet olmasa bile düzenli kalp kontrolü anlamlıdır. Kalp check-up yazımızda hangi tetkiklerin ne işe yaradığını anlattık.

Ne yapmalı?

1. Kendi normalinizi bilin. Hangi mesafeyi zorlanmadan yürüyorsunuz, kaç kat çıkabiliyorsunuz? Bu bilgiyi bilirseniz değişimi fark edersiniz.
2. Değişimi ciddiye alın. Belirtinin şiddeti değil, yeni ortaya çıkmış olması önemlidir.
3. Kan şekeri kayıtlarınızı tutun. Açıklanamayan bir bozulma erken uyarı olabilir.
4. Kontrollerinizi aksatmayın. Şikâyetiniz yokken de gidin; sessiz krizin mantığı tam olarak budur.
5. Diğer risk başlıklarını ihmal etmeyin. Tansiyon, kolesterol ve sigara, diyabetli kişilerde kalp riskinin en hızlı düşürülebilen ayaklarıdır.