Mikrovasküler Anjina: Damarlar Temiz Ama Ağrı Var

Göğüs ağrısı nedeniyle anjiyografi yapılır, sonuç gelir: "Damarlarınız temiz." Bu cümle iyi bir haberdir. Ancak ağrı devam ediyorsa, hasta için çoğu zaman bir çıkmazın başlangıcı olur. Sık duyulan devam cümlesi ise şudur: "O hâlde kalbinizle ilgili bir şey yok, stres olmalı."

Bu ikinci cümle her zaman doğru değildir. Damarları temiz çıkan hastaların bir bölümünde ağrının nedeni gerçekten kalptedir; ancak sorun anjiyografide görülebilen büyük damarlarda değil, çok daha ince olan mikro damarlardadır. Bu tabloya mikrovasküler anjina denir.

Nedir?

Kalbi besleyen büyük damarlar, ağaç dalları gibi giderek incelen küçük damarlara ayrılır. Kalp kasını asıl besleyen bu ince ağdır. Mikrovasküler anjinada büyük damarlarda darlık yoktur, ancak bu küçük damarlar gerektiğinde yeterince genişleyemez ya da uygunsuz biçimde kasılır. Sonuç aynı olur: kalp kası ihtiyaç duyduğu kan akımını alamaz ve ağrı oluşur.

Anjiyografi bir görüntüleme yöntemidir ve bu ince damarları göremeyecek kadar kaba bir çözünürlükte çalışır. Yani "temiz anjiyo", mikro dolaşımın sağlıklı olduğunu göstermez. Anjiyografinin ne gösterip ne göstermediğini anjiyografi sonucu yazımızda anlattık.

Kimlerde görülür?

• Kadınlarda belirgin biçimde daha sıktır. Göğüs ağrısı nedeniyle anjiyografi yapılan kadınlarda damarların temiz çıkma olasılığı erkeklere göre daha yüksektir ve bu hastaların önemli bir bölümünde mikrovasküler işlev bozukluğu saptanır.
• Menopoz sonrası dönemde daha sık bildirilir.
• Diyabeti olanlarda mikro damar tutulumu beklenen bir durumdur.
• Hipertansiyonu ve kalp kasında kalınlaşma olanlarda.
• Otoimmün ve iltihabi hastalıkları olanlarda.
• Sigara içenlerde ve yüksek kolesterolü olanlarda.

Belirtileri klasik anjinadan nasıl ayrılır?

Tam olarak ayrılmayabilir; benzerlik zaten sorunun kaynağıdır. Yine de bazı özellikler dikkat çeker:

• Ağrı eforla gelebilir ama dinlenirken de ortaya çıkabilir; bu düzensizlik tipiktir.
• Ağrı daha uzun sürebilir; klasik anjinada dakikalarla ölçülen süre burada daha uzun olabilir.
• Dinlenmekle hemen geçmeyebilir.
• Hekimin verdiği dilaltı ilaca yanıt değişkendir; bazen belirgin rahatlama olmaz.
• Eforla ilişki günden güne değişebilir: bir gün rahat çıkılan merdiven ertesi gün ağrı yapabilir.
• Nefes darlığı ve olağandışı yorgunluk sıklıkla eşlik eder.

Klasik anjinanın nasıl tarif edildiğini anjina pektoris yazımızda anlattık; farkı görmek için ikisini karşılaştırmak yararlı olabilir.

Tanı nasıl konur?

Tanı, "başka bir şey bulunamadı" mantığıyla değil, hedefe yönelik testlerle konur.

• Anjiyografi sırasında yapılan fonksiyonel ölçümler. Kateter yerindeyken mikro dolaşımın kan akımını ne kadar artırabildiği ve damar direncinin ne olduğu ölçülebilir. Bugün için en değerli yöntem budur.
• Provokasyon testi. Damar spazmına eğilim olup olmadığını değerlendirmek için kontrollü koşullarda uygulanabilir.
• Girişimsiz görüntüleme yöntemleri. Kardiyak MR ve bazı nükleer yöntemlerle kalp kasının kanlanma rezervi değerlendirilebilir. Kardiyak MR'ı ayrı bir yazıda anlattık.
• Efor testi ve ekokardiyografi ilk basamakta kullanılır ancak bu tanıyı tek başına koyduramaz.

Bu testlerin hepsi her merkezde bulunmayabilir. Şikâyetiniz sürüyorsa bunu dile getirin ve değerlendirmenin sürmesini isteyin; gerekirse ikinci görüş alın.

Tedavi

Stent takılacak bir darlık olmadığı için tedavi tamamen ilaç ve yaşam tarzı üzerine kuruludur.

• Risk faktörlerinin kontrolü. Tansiyon, kolesterol ve kan şekeri hedeflerine ulaşmak; sigaranın bırakılması. Bu, tedavinin temelidir.
• İlaç tedavisi. Mikro damarların işlevini iyileştirmeye ve ağrıyı azaltmaya yönelik ilaç grupları kullanılır. Yanıt kişiden kişiye değişir ve doğru kombinasyonu bulmak zaman alabilir; bu bir başarısızlık değil, sürecin doğal parçasıdır. Bu yazıda ilaç adı ve doz verilmez.
• Düzenli egzersiz. Damar iç yüzeyinin işlevini iyileştirdiği gösterilmiştir; kalp rehabilitasyon programları bu grupta da yararlıdır.
• Kilo yönetimi ve beslenme.
• Stres yönetimi ve gerektiğinde psikolojik destek. Bu, "hastalık kafanızda" demek değildir; kronik ağrının getirdiği yükü hafifletmek tedavinin parçasıdır.

Beklenti nasıl kurulmalı?

Dürüst olmak gerekirse: mikrovasküler anjinada şikâyetin tamamen ortadan kalkması her hastada mümkün olmayabilir. Hedef genellikle atakların sıklığını ve şiddetini azaltmak, günlük yaşamı geri kazandırmak ve uzun vadeli riski düşürmektir.

Buna karşılık tanının konması bile başlı başına bir kazançtır: hasta artık ne yaşadığını bilir, tedavi hedeflenir ve "bir şeyin yok" döngüsünden çıkılır.