Kalp Yetmezliğinde Uyku: Yatış Pozisyonu ve Gece Nefes Darlığı

Kalp yetmezliğinde uyku, yalnızca bir konfor meselesi değildir. Gece yaşananlar hastalığın durumu hakkında bilgi verir. Özellikle bir soru vardır ki hekiminiz her kontrolde sorar: "Kaç yastıkla uyuyorsunuz?"

Bu yazı, bu sorunun neden önemli olduğunu ve uyku sorunlarının nasıl yönetileceğini anlatır.

Yatınca nefes neden daralır?

Ayaktayken yer çekimi sıvının bacaklarda toplanmasına yol açar. Uzandığınızda bu sıvı göğüs boşluğuna doğru yeniden dağılır. Kalp bu ek hacmi karşılayamazsa basınç akciğerlere yansır ve nefes darlığı ortaya çıkar.

Bu yüzden düz yatamamak, kalp yetmezliğinin en tipik belirtilerinden biridir. Otururken ya da yastıkla yükselerek rahatlamanın nedeni de budur.

İki farklı tablo ayırt edilir:

• Uzanır uzanmaz başlayan nefes darlığı. Genellikle hemen oturmakla rahatlar.
• Uykunun ortasında ani nefes darlığıyla uyanma. Genellikle uykuya daldıktan bir iki saat sonra olur, hasta kalkıp pencereye gitme ihtiyacı duyar ve rahatlaması yirmi otuz dakika sürebilir. Bu tablo daha ciddi kabul edilir.

Yastık sayısı neden bir ölçüt?

Yastık sayısı basit ama güçlü bir takip aracıdır, çünkü değişimi gösterir. Önemli olan bugün kaç yastıkla uyuduğunuz değil, bu sayının geçen aya göre artıp artmadığıdır.

Bunu takip etmenin pratik yolu, kilo kaydınızın yanına her gün küçük bir not düşmektir. Kilo, yastık sayısı ve bacak şişliği üçlüsü, kontrolünüzde hekiminize tek bir muayeneden daha fazlasını anlatır. Kilo takibi yazımıza bakabilirsiniz.

Yastık sayısının artması ya da oturarak uyumaya başlamak, alevlenmenin işaretidir ve bekletilmemelidir; alevlenme yazımız.

Gece uyanmalarının diğer nedenleri

Kalp yetmezliğinde uykuyu bölen tek şey nefes darlığı değildir:

• Sık idrara çıkma. Uzanınca dolaşıma dönen sıvı böbrekler tarafından atılır. İdrar söktürücü ilacın alınma saati bunu etkiler; saatini hekiminize sorun.
• Uyku apnesi. Kalp yetmezliğinde sık görülür ve tedavisiz kaldığında tabloyu ağırlaştırır. Horlama, gece nefes durması ve gündüz aşırı uykululuk varsa mutlaka söyleyin; uyku apnesi yazımız ve test yazımız.
• Öksürük. Kuru ve gece artan öksürük sıvı birikimiyle ilgili olabilir; bazı ilaçlar da öksürük yapabilir.
• Huzursuz bacaklar. Demir eksikliğiyle ilişkili olabilir; anemi yazımız.
• Kaygı ve uykuya dalamama. Hastalıkla ilgili endişe sık görülür ve konuşulmalıdır.
• Çarpıntı. Gece fark edilmesi daha kolaydır.
• Bacak krampları. Bazı ilaçlarla ve tuz dengesiyle ilişkili olabilir.

Uykuyu iyileştirmek için

• Yatağın baş tarafını yükseltin. Yastık üstüne yastık koymak boyun ağrısı yapabilir; mümkünse yatağın baş kısmını bütün olarak yükseltmek daha rahattır.
• İdrar söktürücü ilacınızı akşam geç saatte almayın. Saatini hekiminize sorun, kendi başınıza değiştirmeyin.
• Akşam sıvı alımını öne çekin. Günlük çerçeveniz varsa büyük bölümünü gündüze yayın.
• Akşam tuzlu yemeklerden kaçının. Gece susuzluk ve sıvı tutulumu yapar.
• Gün içinde bacaklarınızı yükseltin. Akşama daha az şişlikle girersiniz.
• Yatmadan önce kafein ve alkol almayın. Kafein ve alkol yazımız.
• Gündüz kısa yürüyüş yapın. Gece uykusunu iyileştirir; egzersiz yazımız.
• Uyku saatinizi sabitleyin. Aynı saatte yatıp aynı saatte kalkın.
• Gece lambası bulundurun. Tuvalete kalkarken düşme riskini azaltır.

Uyku ilacı kullanmadan önce mutlaka hekiminize sorun; bazıları solunumu ve ritmi etkileyebilir.