Birinin Bayıldığını Gördüğünüzde Ne Yapmalı?

Bayılma, beyne giden kan akışının kısa süreliğine azalmasıyla ortaya çıkan, kendiliğinden düzelen bir bilinç kaybıdır. Çoğu zaman sıcak, kalabalık, uzun süre ayakta kalma, açlık, ağrı ya da korku gibi tetikleyicilerle olur ve zararsızdır. Ancak bazen kalp kaynaklı bir sorunun ilk işareti olabilir. Doğru ilk yardım, hem kişiyi korur hem de ciddi bir durumu erken fark etmenizi sağlar.

İlk yardım adımları

1. Güvenliği sağlayın. Kişiyi trafik, merdiven ya da sıcak ortam gibi tehlikelerden uzaklaştırın. Kendinizi de koruyun.
2. Seslenin ve omuzlarından hafifçe dokunun. Yanıt veriyor mu?
3. Nefesine bakın. Göğüs hareketine bakın, nefesi dinleyin. Normal nefes almıyorsa ya da yalnızca iç çeker gibi soluyorsa, bu bir bayılma değil kalp durması olabilir: hemen 112'yi arayın ve kalp masajına başlayın.
4. Nefes alıyorsa sırtüstü yatırın ve bacaklarını kaldırın. Bacakları bir çanta ya da katlanmış bir giysiyle biraz yükseltmek, beyne kan dönüşünü kolaylaştırır. Düşerken yaralanma şüphesi varsa kişiyi gereksiz yere hareket ettirmeyin.
5. Sıkı giysileri gevşetin. Yaka, kemer ve kravat gibi.
6. Ortamı serinletin. Kalabalığı dağıtın, pencere açın, gölgeye alın.

Kişi kendine geldiğinde

Tipik bir bayılmada kişi genellikle kısa sürede kendine gelir. Bu durumda:

• Hemen ayağa kaldırmayın. Birkaç dakika yatarak dinlensin. Önce oturtun, sonra yavaşça ayağa kaldırın. Erken kalkmak yeniden bayılmaya yol açabilir.
• Tam olarak kendine gelip rahatça yutabildiğinde su verilebilir.
• Neler hissettiğini sorun. Bayılmadan önce çarpıntı, göğüs ağrısı ya da nefes darlığı oldu mu? Bu bilgi hekim için çok değerlidir.
• Yaralanma var mı kontrol edin. Özellikle başını çarptıysa dikkatli olun.
• Yalnız bırakmayın. Tamamen iyileşene kadar yanında kalın.

Kendine gelmezse

Kişi nefes alıyor ama birkaç dakika içinde uyanmıyorsa 112'yi arayın. Bu sırada kişiyi yan yatış pozisyonuna getirin: bu pozisyon, dilin geriye kaçmasını ve kusma durumunda boğulmayı önler. Nefesini sürekli izleyin; nefesi durursa hemen kalp masajına başlayın. Telefonda ne söyleyeceğiniz için 112'yi ararken ne söylemeli yazımıza bakabilirsiniz.

Yapılmaması gerekenler

• Yüzüne su çarpmak ya da tokat atmak. Yarar sağlamaz, zarar verebilir.
• Kolonya ya da soğan koklatmak. Bilinci açmaz; kolonya gözlere ve solunum yollarına zarar verebilir.
• Bilinci tam açılmadan su, şeker ya da yiyecek vermek. Boğulmaya yol açabilir.
• Kişiyi oturur halde tutmaya çalışmak. Beyne kan akışını daha da azaltır.
• Hemen ayağa kaldırıp yürütmek.

Bayılma ne zaman kalp kaynaklı olabilir?

Aşağıdaki durumlarda bayılma mutlaka değerlendirilmelidir:

• egzersiz sırasında bayılma
• yatarken ya da otururken, belirgin bir tetikleyici olmadan bayılma
• bayılmadan hemen önce çarpıntı ya da göğüs ağrısı
• bilinen kalp hastalığı, kalp pili ya da geçirilmiş kalp krizi
• ailede genç yaşta açıklanamayan ani ölüm öyküsü
• bayılma sırasında ciddi yaralanma
• ileri yaşta ilk kez bayılma

Bu durumlarda kalp ritminin çok yavaşlaması ya da çok hızlanması gibi nedenler araştırılır; bradikardi ve taşikardi yazılarımıza bakabilirsiniz. Gençlerde bayılma için ergenlerde bayılma yazımız yol gösterici olabilir.