
Kalp acillerinde zaman, kalp kasının ve beynin kurtarılması demektir. Eskişehir'de ister Tepebaşı ya da Odunpazarı'nda, ister merkeze uzak bir ilçede ya da köyde yaşayın, acil bir kalp belirtisinde ilk ve en önemli adım 112'yi aramaktır. Bu yazı, hangi durumların acil olduğunu, ambulansı beklerken neler yapılacağını ve acil serviste sizi nelerin beklediğini anlatır.
Hangi durumlar kalp acilidir?
- Göğüs ağrısı. Baskı, sıkışma ya da yanma tarzında, birkaç dakikadan uzun süren; kola, çeneye, sırta yayılan. Ayrıntılar için göğüs ağrısı ve acil yazımız.
- Ani nefes darlığı. Özellikle yatınca artan ve konuşmayı zorlaştıran.
- Bayılma. Özellikle eforla ya da çarpıntıyla birlikte olan.
- Baş dönmesiyle birlikte çok hızlı ya da düzensiz çarpıntı.
- İnme belirtileri. Yüzde kayma, kolda ya da bacakta güç kaybı, konuşma bozukluğu; inme türleri yazımız.
- Yere yığılan ve yanıt vermeyen kişi. Hemen kalp masajı gerekir; kalp masajı yazımız.
Neden kendi aracınızla değil, ambulansla?
Ambulans ekibi yolda EKG çekebilir, ilk tedaviyi başlatabilir, kalp durması olursa şok cihazıyla müdahale edebilir ve sizi doğrudan uygun merkeze, gerekiyorsa anjiyografi yapılabilen bir hastaneye götürebilir. Kalp krizi şüphesinde hastaneye kendi aracınızla gitmek hem sizin hem de trafikteki diğer insanların güvenliği açısından risklidir. Anjiyografi sürecini Eskişehir'de anjiyografi yazımızda anlattık.
İlçelerde ve köylerde yaşıyorsanız
Eskişehir geniş bir ildir; Sivrihisar, Mihalıççık, Han, Günyüzü gibi merkeze uzak ilçelerden şehir merkezine ulaşmak zaman alır. Bu durumda:
- Şehre doğru kendiniz yola çıkmayın; 112'yi arayın. Ekip ilk müdahaleyi yapar ve gerekirse sizi en uygun merkeze nakleder.
- Adres tarifini net verin. Köy, mahalle, sokak ve belirgin bir yer işareti söyleyin; 112'yi ararken ne söylemeli yazımız.
- Evde bir acil çanta bulundurun. İlaç listesi, son EKG ve raporlar hazır olsun; evde acil çanta yazımız.
Kış koşullarında dikkat
Eskişehir kışları soğuk, karlı ve buzlu geçebilir. Kar ya da buz nedeniyle ulaşımın zorlaştığı günlerde de belirtileri beklemeye almayın; 112 görevlisine yol durumunu ve evinize nasıl ulaşılabileceğini söyleyin. Soğuk havada göğüs ağrısı ve ani eforla gelen yakınmalar artabilir; kar küreme gibi ağır işlerden kaçının.
Acil serviste ne olur?
- Öncelik belirleme. Göğüs ağrısıyla gelen hastalar öncelikli değerlendirilir.
- EKG. Geldikten sonraki ilk dakikalarda çekilir.
- Kan testleri. Kalp kası hasarını gösteren troponin testi yapılır ve gerekirse tekrarlanır; troponin yazımız.
- Karar. Sonuçlara göre acil anjiyografi, izlem ya da taburculuk planlanır.
Taburcu olurken size verilen belgeleri saklayın ve önerilen kontrol randevusuna mutlaka gidin.
Acil sonrası ilk günler
Acil servisten taburcu olduktan sonraki ilk günlerde yeni başlanan ilaçları düzenli kullanın, ağır efordan kaçının ve belirtilerinizi not edin. Göğüs ağrısı tekrarlarsa beklemeden yeniden 112'yi arayın. Taburculukta size kalp krizi tanısı konduysa, sonraki süreç için kalp krizi sonrası yaşam yazımıza bakabilirsiniz.
Önceden hazırlanın
- ev halkının 112'yi ne zaman ve nasıl arayacağını bildiğinden emin olun
- ilaç listenizi ve son raporlarınızı bir arada tutun
- ailenizde en az bir kişinin kalp masajını öğrenmesini sağlayın
Acil durum: 112'yi arayın
Aşağıdakilerden biri varsa hemen 112'yi arayın:
- birkaç dakikadan uzun süren, baskı tarzında göğüs ağrısı
- ani başlayan ve şiddetli nefes darlığı
- yüzde kayma, kolda ya da bacakta ani güç kaybı, konuşma bozukluğu
- çok hızlı ve düzensiz kalp atışıyla birlikte baş dönmesi
- yere yığılan ve yanıt vermeyen kişi; bayılma
Sık sorulan sorular
Ambulans gelene kadar hastaneye doğru yola çıksam daha hızlı olmaz mı?
Kalp krizi şüphesinde hayır. Ambulans ekibi yolda müdahale edebilir ve sizi doğrudan uygun merkeze götürür. Kendi aracınızla uygun olmayan bir merkeze gitmek zaman kaybettirebilir.
Hangi hastaneye gideceğime ben mi karar veririm?
Acil durumlarda ekip, belirtilerinize ve EKG'nize göre sizi en uygun merkeze götürür. Kalp krizi şüphesinde anjiyografi yapılabilen bir merkeze ulaşmak önemlidir.
Göğüs ağrım geçti, yine de acile gitmeli miyim?
Birkaç dakikadan uzun süren ve kalp kaynaklı olabilecek bir ağrı geçmiş olsa bile değerlendirilmelidir. Aynı gün hekime başvurun; tekrarlarsa 112'yi arayın.
Yaşlı annem yalnız yaşıyor, ne yapabilirim?
Telefonunda acil kişilerin kolay ulaşılır olmasını sağlayın, komşularla iletişimde olun ve ilaç listesini görünür bir yerde bulundurun. Bayılma ya da düşme durumları için bayılan kişiye ilk yardım yazımıza bakabilirsiniz.
Acil servisten taburcu olduktan sonra ne yapmalıyım?
Size önerilen kontrol randevusuna gidin ve belgelerinizi yanınızda götürün. Kontrol süreci için Eskişehir'de kalp kontrolü yazımıza bakabilirsiniz.
İlgili yazılar
Hekiminize danışın.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Acil bir durumda her zaman 112 görevlisinin yönlendirmelerini izleyin. Burada bilinçli olarak kurum adı, ilaç adı ve doz verilmemiştir.
Kaynaklar
- European Society of Cardiology, akut koroner sendromlar kılavuzu (hastane öncesi dönem ve sevk)
- European Resuscitation Council, resüsitasyon kılavuzu
- European Stroke Organisation, akut inme yönetimi kılavuzu