Boynun önündeki küçük, kelebek biçimli tiroid bezi, vücudun metabolizma hızını ayarlayan hormonlar üretir. Bu hormonların kalp üzerinde doğrudan ve güçlü bir etkisi vardır. Bu yüzden tiroidin fazla ya da az çalışması, kalp belirtileriyle ortaya çıkabilir.
Çarpıntı, nefes darlığı ya da açıklanamayan yorgunlukla kardiyoloğa başvuran hastalarda tiroid testleri bu yüzden sıklıkla istenir. Bu yazı, iki yönlü etkiyi ve takibi anlatır.
Tiroidin fazla çalışması
Tiroid hormonları arttığında kalp hızlanır ve daha güçlü kasılır. Sonuçlar:
- Çarpıntı ve istirahatte de yüksek nabız.
- Atriyal fibrilasyon. Özellikle ileri yaşta tiroidin fazla çalışması bu ritim bozukluğunun sık nedenlerinden biridir; atriyal fibrilasyon yazımız.
- Tansiyonda yükselme. Özellikle büyük tansiyon.
- Nefes darlığı ve efor kapasitesinde azalma.
- Kalp yetmezliğinin tetiklenmesi ya da kötüleşmesi.
- Göğüs ağrısı yakınmalarının artması. Var olan damar hastalığında.
Eşlik eden diğer belirtiler: kilo kaybı, terleme, sıcağa dayanamama, titreme, uykusuzluk, huzursuzluk, sık dışkılama.
Tiroidin az çalışması
Hipotiroidi denen bu durumda kalp yavaşlar ve metabolizma düşer:
- Nabızda yavaşlama. Bradikardi yazımız.
- Kolesterol yüksekliği. Özellikle LDL; tiroid düzeldiğinde değer de düzelebilir; kolesterol tahlili yazımız.
- Küçük tansiyonda yükselme.
- Kalp zarında sıvı birikimi. İleri durumlarda.
- Kalp yetmezliği yakınmalarının kötüleşmesi.
Eşlik eden diğer belirtiler: yorgunluk, kilo artışı, üşüme, kabızlık, cilt kuruluğu, saç dökülmesi, unutkanlık, yüzde ve göz çevresinde şişlik.
Kalp ilaçları ve tiroid
Bu ilişki iki yönlüdür. Bazı ritim ilaçları tiroid işlevlerini etkileyebilir; bu nedenle bu ilaçları kullanan hastalarda tiroid testleri düzenli kontrol edilir. Bazı tiroid tedavileri de kalp hızını ve ritmini etkileyebilir. Kullandığınız tüm ilaçları her iki hekiminize de bildirin. Bu yazıda bilinçli olarak ilaç adı ve doz verilmemiştir.
Tanı ve takip
- Kan testleri. Tiroid hormonları ve tiroidi uyaran hormon. Basit ve yaygın bir testtir.
- EKG. Ritim ve hız değerlendirilir; EKG yazımız.
- Gerekirse ritim Holteri ve ekokardiyografi.
- Boyun ultrasonu. Guatr ya da nodül varsa.
Tiroid hastalığı tedavi edildiğinde kalp yakınmalarının önemli bir bölümü düzelir. Ancak atriyal fibrilasyon gibi bazı durumlar ayrıca tedavi gerektirebilir. Takip, endokrinoloji ve kardiyolojinin birlikte çalışmasıyla yapılır.
Guatr ve kalp
Guatr, tiroid bezinin büyümesidir. Bezin işlevi normal, fazla ya da az olabilir; kalp açısından önemli olan büyüklük değil, hormon düzeyidir. Bazı nodüller zamanla fazla hormon üretmeye başlayabilir; bu yüzden guatrı olan kişilerde yeni başlayan çarpıntı değerlendirilmelidir.
İleri yaşta gizli tiroid sorunları
Gençlerde tiroidin fazla çalışması genellikle belirgin belirtilerle kendini gösterir. İleri yaşta ise tablo çok daha sessiz olabilir: kişi yalnızca halsizlik, iştahsızlık, kilo kaybı ya da yeni başlayan düzensiz nabızla başvurabilir. Benzer şekilde tiroidin az çalışması da yaşlılıkta unutkanlık, durgunluk ve yorgunluk gibi "yaşa bağlı" sanılan yakınmalarla karışabilir.
Bu nedenle ileri yaşta yeni başlayan ritim bozukluğu, açıklanamayan kalp yetmezliği kötüleşmesi ya da kolesterolde ani değişiklik görüldüğünde tiroid testleri istenir. Kan testlerinde yalnızca hafif sapma olan kişilerde tedavi kararı yaşa, belirtilere ve kalp durumuna göre verilir.
Hekiminize başvurun
- istirahatte de süren çarpıntı
- düzensiz nabız hissi
- açıklanamayan kilo kaybı ya da artışı
- sıcağa ya da soğuğa dayanamama
- yeni başlayan nefes darlığı
- boyunda şişlik ya da yutma güçlüğü
Acil durum: 112'yi arayın
Aşağıdakilerden biri varsa hemen 112'yi arayın:
- çok hızlı ve düzensiz kalp atışıyla birlikte baş dönmesi ya da bayılma hissi
- yüksek ateş, aşırı huzursuzluk ve bilinç bulanıklığı bir arada
- birkaç dakikadan uzun süren, baskı tarzında göğüs ağrısı
- ani başlayan ve şiddetli nefes darlığı
- bayılma
Sık sorulan sorular
Çarpıntım tiroidden olabilir mi?
Olabilir. Tiroidin fazla çalışması çarpıntının sık ve kolayca tespit edilen nedenlerinden biridir. Basit bir kan testiyle ortaya çıkar. Çarpıntı yakınmasında tiroid testleri sıklıkla istenir.
Tiroid tedavi edilince ritim bozukluğu geçer mi?
Birçok hastada tiroid düzeldiğinde ritim de normale döner. Ancak bazı hastalarda atriyal fibrilasyon sürebilir ve ayrıca tedavi gerektirir. Bu değerlendirmeyi kardiyoloğunuz yapar.
Kolesterolüm yüksek, tiroidim de mi bakılmalı?
Evet, tiroidin az çalışması kolesterolü yükseltebilir. Kolesterol tedavisine başlamadan önce tiroid testleri sıklıkla istenir; tiroid düzeldiğinde kolesterol de düşebilir.
Tiroid ilacı kalbimi yorar mı?
Doğru dozda kullanıldığında kalbi yormaz; aksine, az çalışan tiroidin kalp üzerindeki olumsuz etkilerini düzeltir. Fazla doz ise çarpıntıya yol açabilir. Bu yüzden dozun kan testleriyle izlenmesi gerekir.
Gebelikte tiroid ve kalp takibi farklı mı?
Gebelikte tiroid hormonlarına ihtiyaç değişir ve hem anne hem bebek için yakın takip gerekir. Gebelikte çarpıntı yakınmanız varsa gebelikte çarpıntı yazımıza bakabilirsiniz.
İlgili yazılar
Hekiminize danışın.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Tanı ve tedavi kararları hekimlerinize aittir. Burada bilinçli olarak ilaç adı, doz ve sınır değer verilmemiştir.
Kaynaklar
- European Society of Cardiology, atriyal fibrilasyon tanı ve tedavi kılavuzu
- European Thyroid Association, hipertiroidi ve hipotiroidi kılavuzları
- Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği, tiroid hastalıkları kılavuzu