Çocuğunuz "göğsüm ağrıyor" dediğinde akla ilk gelen kalptir ve bu, anlaşılır bir korkudur. Oysa tablo yetişkinlerden çok farklıdır: çocuk ve ergenlerde göğüs ağrısının kalpten kaynaklanması seyrektir. Nedenlerin büyük bölümü kas, kemik, solunum ve sindirim sistemiyle ilgilidir.
Bu yazı, sık görülen nedenleri ve kalbin düşünülmesi gereken uyarı işaretlerini anlatır. Ayrımı evde yapmaya çalışmayın; değerlendirme çocuk hekiminize aittir.
En sık nedenler
- Göğüs duvarı kaynaklı ağrı. En sık nedendir. Kaburgaların göğüs kemiğine bağlandığı bölgedeki kıkırdakların hassaslaşması, kas zorlanması ya da darbe. Genellikle elle bastırınca artar.
- Ani ve kısa süren batma. Birkaç saniye süren, derin nefes alınca artan keskin bir batmadır. Kendiliğinden geçer ve zararsızdır.
- Solunum yolu kaynaklı. Öksürük, astım, zatürre. Öksürükle ve nefesle ilişkilidir.
- Reflü ve mide kaynaklı. Yemekten sonra artan yanma hissi.
- Kaygı ve stres. Özellikle sınav dönemlerinde, ailevi ya da sosyal zorluklarda. Gerçek bir ağrıdır ve ciddiye alınmalıdır; ancak bu tanı, diğer nedenler dışlandıktan sonra konur.
- Ağır sırt çantası ve duruş bozukluğu.
- Spor sırasında kas zorlanması.
Kalbi düşündüren uyarı işaretleri
Aşağıdaki durumlar, ağrının kalple ilgili olabileceğini düşündürür ve değerlendirilmeden geçilmemelidir:
- Egzersiz sırasında gelen ağrı. Özellikle koşarken ya da yoğun oyun sırasında.
- Ağrıyla birlikte bayılma ya da bayılacak gibi olma.
- Ağrıyla birlikte çarpıntı.
- Ağrıyla birlikte nefes darlığı. Özellikle yaşıtlarından belirgin çabuk yorulma.
- Ateşli bir hastalık sonrası başlayan ağrı. Kalp kası ya da kalp zarı iltihabı akla gelir; miyokardit yazımız.
- Ailede genç yaşta ani ölüm, açıklanamayan bayılma ya da kalıtsal kalp hastalığı öyküsü. Ailesel kalp riski yazımız.
- Bilinen bir kalp hastalığı ya da geçirilmiş kalp ameliyatı.
- Uzun süren ateşle birlikte olan tablolar. Kawasaki hastalığı yazımız.
Kalbe bağlı olası nedenler
Seyrek de olsa, çocuklarda göğüs ağrısına yol açabilen kalp durumları şunlardır:
- kalp kası iltihabı ve kalp zarı iltihabı
- kalp kasının kalınlaşmasıyla giden kalıtsal hastalıklar
- ritim bozuklukları
- bazı doğumsal kalp hastalıkları; ilgili yazımız
- kalbi besleyen damarların doğuştan farklı yerleşimi
- ergenlerde uyarıcı madde ve enerji içeceği kullanımı
Hangi tetkikler yapılır?
- Ayrıntılı öykü ve muayene. Çoğu durumda tanı buradan konur.
- EKG. Ağrısız ve kısa bir kayıttır; EKG yazımız.
- Ekokardiyografi. Uyarı işareti varsa istenir; ışın içermez; ekokardiyografi yazımız.
- Ritim Holteri. Çarpıntı eşlik ediyorsa; Holter yazımız.
- Efor testi. Ağrı egzersizle geliyorsa; efor testi yazımız.
- Kan testleri. Enfeksiyon sonrası ağrılarda kalp kası belirteçleri.
- Akciğer görüntülemesi. Solunum kaynaklı neden düşünülüyorsa.
Uyarı işareti yoksa ve muayene normalse, çoğu zaman ek tetkike gerek kalmaz.
Aileler için pratik notlar
- Ağrıyı ciddiye alın, ama paniği çocuğa yansıtmayın. Çocuklar kaygıyı hızla alır.
- Not tutun. Ne zaman geldi, ne yapıyordu, ne kadar sürdü, nasıl geçti.
- Egzersizle ilişkisini gözlemleyin. En önemli ayırt edici bilgi budur.
- Ergenlerde enerji içeceği ve uyarıcı kullanımını sorun. Yargılamadan. Kafein ve çarpıntı yazımız.
- Tekrarlayan ağrıda okul ve sosyal hayatı konuşun. Stres kaynaklı ağrı da gerçektir ve destek gerektirir.
- Aile öykünüzü hazırlayın. Genç yaşta ani ölüm ya da açıklanamayan bayılma öyküsü mutlaka söylenmelidir.
Çocuk hekimine başvurun
Aşağıdakilerden biri varsa değerlendirilmelidir:
- egzersiz sırasında gelen göğüs ağrısı
- ağrıyla birlikte çarpıntı ya da nefes darlığı
- ateşli bir hastalıktan sonra başlayan göğüs ağrısı
- tekrarlayan ve giderek artan ağrı
- ailede genç yaşta ani ölüm ya da kalıtsal kalp hastalığı öyküsü
- bilinen kalp hastalığı olan çocukta yeni ağrı
Acil durum: 112'yi arayın
Çocuğunuzda aşağıdakilerden biri varsa hemen 112'yi arayın:
- göğüs ağrısıyla birlikte bayılma
- egzersiz sırasında ani yığılma
- şiddetli ağrıyla birlikte solukluk, soğuk terleme ve halsizlik
- ani başlayan ve şiddetli nefes darlığı
- dudaklarda ya da tırnaklarda morarma
- yanıt vermeme ya da nöbet geçirme
Sık sorulan sorular
Çocuklarda kalp krizi olur mu?
Yetişkinlerdeki anlamda kalp krizi çocuklarda son derece seyrektir. Çocuklarda göğüs ağrısına yol açan kalp durumları farklıdır: iltihap, ritim bozukluğu ya da doğumsal yapı farklılıkları. Bu yüzden uyarı işaretleri yetişkinlerden farklı değerlendirilir.
Ağrı bastırınca artıyor, kalp değil mi?
Elle bastırınca artan ağrı çoğu zaman göğüs duvarı kaynaklıdır ve bu iyi bir işarettir. Ancak egzersizle gelen, bayılma ya da çarpıntıyla birlikte olan ağrılarda bu ölçüt tek başına yeterli değildir.
Kızım sınav dönemlerinde göğüs ağrısı yaşıyor, normal mi?
Stres ve kaygı gerçek bir göğüs ağrısına yol açabilir ve bu, çocuklarda sık görülür. Yine de ilk kez ortaya çıkıyorsa bir kez değerlendirilmesi, hem kalbi dışlamak hem de doğru desteği planlamak için yararlıdır.
Göğüs ağrısı olan çocuk spor yapabilir mi?
Nedeni kas ya da göğüs duvarı ise genellikle kısıtlama gerekmez. Ancak ağrı egzersiz sırasında geliyorsa, değerlendirme tamamlanana kadar yoğun spora ara verilmesi uygundur. Spor öncesi tarama yazımıza bakabilirsiniz.
EKG'si normal çıktı, rahatlayabilir miyim?
Uyarı işareti yoksa ve muayene de normalse, çoğu zaman evet. EKG bazı durumları dışlamakta değerlidir, ancak her şeyi göstermez. Ağrı egzersizle geliyorsa ya da bayılma eşlik ediyorsa ek tetkik gerekebilir.
İlgili yazılar
Hekiminize danışın.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Değerlendirme ve tetkik kararları çocuk hekiminize aittir. Burada bilinçli olarak ilaç adı, doz ve sınır değer verilmemiştir.
Kaynaklar
- Association for European Paediatric Cardiology, çocukta göğüs ağrısı değerlendirme önerileri
- European Society of Cardiology, miyokardit ve perikardit kılavuzu
- Türk Pediatrik Kardiyoloji ve Kalp Cerrahisi Derneği, çocukta göğüs ağrısı uzlaşı raporu