Kalp ve böbrekler, birbirinden bağımsız çalışan organlar değildir. Kalp böbreklere kan gönderir; böbrekler de vücudun tuz, su ve tansiyon dengesini düzenleyerek kalbin yükünü belirler. Bu yüzden birinin hastalığı çoğu zaman diğerini de etkiler.
Bu yazı, bu çift yönlü ilişkiyi ve böbrek hastalığı olan kişilerin kalp açısından nelere dikkat etmesi gerektiğini anlatır.
Böbrek hastalığı kalbi nasıl etkiler?
- Tansiyon yükselir. Böbrekler tuz ve suyu yeterince atamaz.
- Vücutta sıvı birikir. Kalbin yükü artar.
- Damar sertliği hızlanır. Kronik böbrek hastalığı, damar hastalığı açısından güçlü bir risk başlığıdır.
- Damarlarda kireçlenme artar. Mineral dengesindeki bozulmaya bağlı.
- Kansızlık gelişir. Böbrekler kan yapımını uyaran hormonu daha az üretir; anemi yazımız.
- Potasyum dengesi bozulur. Ritim bozukluklarına zemin hazırlar.
Bu nedenle kronik böbrek hastalarında kalp ve damar hastalıkları, en önemli sağlık sorunlarından biridir.
Kalp hastalığı böbreği nasıl etkiler?
- Kalp yetmezliğinde böbreğe giden kan azalır. Böbrek işlevleri bozulabilir.
- Kontrolsüz yüksek tansiyon böbrek damarlarını yıpratır.
- Damar sertliği böbrek damarlarını da etkiler.
- Bazı işlemler ve ilaçlar böbreği zorlayabilir. Örneğin anjiyografide kullanılan kontrast madde; kontrast madde ve böbrek yazımız.
Kalp ve böbrek sorunlarının birbirini kötüleştirdiği bu tabloya kardiyorenal sendrom denir. Tedavide iki organın dengesi birlikte gözetilir.
Kreatinin yüksekliği ne anlatır?
Kreatinin, böbreklerin süzme gücü hakkında bilgi veren bir kan değeridir. Böbrek işlevi azaldıkça yükselir. Tahlil sonucunda genellikle bu değerden hesaplanan bir süzme hızı da yer alır.
Kalp hastaları için bu değer önemlidir, çünkü:
- bazı kalp ilaçlarının dozu böbrek işlevine göre ayarlanır
- bazı ilaçlar başlandıktan sonra kreatinin bir miktar yükselebilir; her yükselme ilacı bırakmayı gerektirmez
- idrar söktürücülerle birlikte izlenir; idrar söktürücüler yazımız
- işlem öncesi hazırlığı etkiler
Değerlerinizin ne anlama geldiğini hekiminize sorun; tek bir sonuçla karar verilmez.
Kalbi ve böbreği birlikte korumak
- Tansiyonu kontrol altında tutun. Her iki organ için en önemli adımdır; tansiyon yazımız.
- Kan şekerini kontrol edin. Diyabet, böbrek hastalığının en sık nedenidir.
- Tuzu azaltın. Tuz yazımız.
- Sigarayı bırakın.
- Bazı ağrı kesicilerden kaçının. Böbreği zorlayabilirler; ağrı kesiciler yazımız.
- Takviye ve bitkisel ürünleri sormadan kullanmayın.
- Potasyum içeren tuz yerine geçen ürünlere dikkat edin. Potasyum yazımız.
- Düzenli kan ve idrar tahlili yaptırın.
- Kardiyoloji ve nefroloji takiplerinizin birbirinden haberdar olmasını sağlayın.
Son yıllarda, hem kalbi hem böbreği koruduğu gösterilen ilaç grupları da kullanıma girdi; bu konuda ilgili yazımıza bakabilirsiniz. Seçim hekiminize aittir.
Diyaliz hastalarında kalp
Diyaliz tedavisi gören hastalarda kalp ve damar hastalıkları en sık sağlık sorunları arasındadır. Diyaliz seansları arasında biriken sıvı kalbi zorlar; seans sırasında ise tansiyon düşebilir ve ritim bozuklukları görülebilir. Bu nedenle diyaliz hastalarında sıvı ve tuz kısıtlamasına uymak, seanslar arasında kilo artışını izlemek ve potasyum içeren yiyecekler konusunda diyetisyenin önerilerine uymak özellikle önemlidir.
Diyaliz ekibi ile kardiyolog arasındaki iletişim, ilaçların seans saatlerine göre ayarlanması ve kalp yakınmalarının zamanında fark edilmesi için değerlidir. Seans sırasında göğüs ağrısı, çarpıntı ya da baş dönmesi olursa bunu hemen ekibe bildirin.
Hekiminize başvurun
- idrar miktarında belirgin azalma
- bacaklarda ve göz çevresinde yeni şişlik
- birkaç gün içinde hızlı kilo artışı
- tansiyonunuzun kontrolden çıkması
- idrarda köpüklenme ya da renk değişikliği
- kas krampları ve belirgin halsizlik
Acil durum: 112'yi arayın
Aşağıdakilerden biri varsa hemen 112'yi arayın:
- ani başlayan ve şiddetli nefes darlığı, yatarken nefes alamama
- idrarın neredeyse tamamen kesilmesi
- hızlı ve düzensiz kalp atışıyla birlikte halsizlik
- birkaç dakikadan uzun süren, baskı tarzında göğüs ağrısı
- bilinç bulanıklığı
Sık sorulan sorular
Kreatininim yüksek, kalp ilaçlarım değişmeli mi?
Bazı ilaçların dozu böbrek işlevine göre ayarlanır. Ancak bazı ilaçlar başlandığında kreatininin bir miktar yükselmesi beklenen bir durumdur ve ilacı bırakmayı gerektirmez. Karar hekiminize aittir; kendi başınıza ilaç kesmeyin.
Diyaliz hastasıyım, kalp riskim neden yüksek?
Uzun süreli böbrek hastalığı damar sertliğini, kireçlenmeyi, tansiyonu ve kalbin yükünü etkiler. Bu yüzden diyaliz hastalarında kalp takibi tedavinin önemli bir parçasıdır.
Anjiyo böbreğime zarar verir mi?
Kontrast madde, özellikle böbrek işlevi zaten azalmış kişilerde böbreği zorlayabilir. İşlem öncesi önlemler bu riski azaltır; ilgili yazımız.
Su içmek böbreği korur mu?
Yeterli sıvı alımı böbrek sağlığı için önemlidir; ancak kalp yetmezliği gibi durumlarda sıvı kısıtlaması gerekebilir. Ne kadar su içmeniz gerektiğini hekiminizden öğrenin.
Protein azaltmalı mıyım?
Bazı böbrek hastalarında protein alımının düzenlenmesi önerilebilir, ancak bu karar böbrek işlevinizin düzeyine göre verilir. Kendi başınıza kısıtlama yapmayın; beslenme planını hekiminiz ve diyetisyeninizle belirleyin.
İlgili yazılar
Hekiminize danışın.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Tanı ve tedavi kararları hekiminize aittir. Burada bilinçli olarak ilaç adı, doz ve sınır değer verilmemiştir.
Kaynaklar
- European Society of Cardiology, akut ve kronik kalp yetmezliği tanı ve tedavi kılavuzu
- Kidney Disease Improving Global Outcomes, kronik böbrek hastalığı kılavuzu
- Türk Nefroloji Derneği, kronik böbrek hastalığı uzlaşı raporu