Kalp krizleri kış aylarında daha sık görülür. Bunun tek bir nedeni yoktur: soğuk hava damarları daraltır, tansiyonu yükseltir, kanın pıhtılaşma eğilimini artırır; kışın sık görülen enfeksiyonlar ve hareketsizlik de buna eklenir. İyi haber şu ki birkaç basit önlemle soğuk havanın kalbe etkisi belirgin şekilde azaltılabilir.
Soğuk hava kalbi nasıl etkiler?
- Damarlar daralır. Vücut ısısını korumak için ciltteki damarlar büzülür. Bu da tansiyonu yükseltir ve kalbin daha güçlü çalışmasını gerektirir.
- Kalbin oksijen ihtiyacı artar. Soğukta yürümek bile, ılık havada yürümekten daha fazla efor gerektirir.
- Kan pıhtılaşmaya daha yatkın hale gelir.
- Enfeksiyonlar artar. Grip ve diğer solunum yolu enfeksiyonları, kalp krizi ve kalp yetmezliği ataklarını tetikleyebilir.
- Hareket azalır, beslenme ağırlaşır. Kış aylarında kilo alma eğilimi artar.
Kış aylarında tansiyon
Birçok kişide tansiyon kışın yazdan biraz daha yüksek seyreder. Evde tansiyon ölçüyorsanız kış aylarında değerlerinizi daha dikkatli izleyin; evde tansiyon ölçümü yazımız. Değerleriniz belirgin şekilde değişiyorsa hekiminiz ilaç dozunu mevsime göre ayarlayabilir. İlaçlarınızı kendi başınıza artırıp azaltmayın.
Soğukta göğüs ağrısı
Damar darlığı olan kişilerde soğuk hava, göğüs ağrısını tetikleyebilir. Soğuk bir sabah dışarı çıkınca ya da rüzgâra karşı yürürken göğüste baskı, sıkışma veya nefes darlığı hissediyorsanız bunu önemseyin. Bu yakınma ilk kez oluyorsa ya da her zamankinden farklıysa hekiminize başvurun. Birkaç dakikadan uzun sürüyorsa 112'yi arayın. Göğüs ağrısı nedenleri için göğüs ağrısı nedenleri yazımıza bakabilirsiniz.
Kışın kalbi korumak için öneriler
- Kat kat giyinin. Başınızı, ellerinizi ve ayaklarınızı özellikle koruyun.
- Ağzınızı ve burnunuzu bir atkıyla örtün. Soğuk havanın doğrudan solunması göğüs ağrısını tetikleyebilir.
- Sıcak ortamdan çıkmadan önce hazırlanın. Dışarıda ani ve ağır efordan kaçının; kar küreme yazımız.
- Hareketi bırakmayın. Çok soğuk günlerde yürüyüşü kapalı alanlara taşıyın.
- Aşılarınızı yaptırın. Grip ve zatürre aşıları kalp hastalarında önerilir; kalp hastaları ve aşılar yazımız.
- Alkolle ısınmaya çalışmayın. Alkol geçici bir sıcaklık hissi verir, ancak vücut ısısını düşürür ve tansiyonu etkiler.
- Tuz ve ağır yemeklere dikkat. Kış sofraları genellikle daha tuzlu ve yağlıdır; tuz ve tansiyon yazımız.
Soba ve karbonmonoksit
Kış aylarında soba, şofben ve kötü çalışan kombilerden sızan karbonmonoksit, özellikle kalp hastaları için ciddi bir tehlikedir. Bu gaz renksiz ve kokusuzdur; kanın oksijen taşımasını engeller ve kalbi zorlar. Baş ağrısı, baş dönmesi, bulantı, halsizlik ve evde birden fazla kişide benzer yakınmalar uyarıcı olmalıdır. Sobanızı ve bacanızı düzenli kontrol ettirin, yatmadan önce sobayı söndürün ve mümkünse karbonmonoksit dedektörü kullanın.
Kışın ileri yaştakiler için ek öneriler
İleri yaşta vücudun ısıyı koruma yeteneği azalır ve üşüme hissi geç fark edilebilir. Evin sıcaklığını gün boyu dengeli tutmak, özellikle yatak odasını çok soğuk bırakmamak ve geceleri tuvalete kalkarken üşümemek için yakında bir hırka bulundurmak yararlıdır. Buzlu havalarda düşme riski de artar; kaymayan ayakkabılar giymek ve gerekmedikçe buzlu yollara çıkmamak, hem kırıkları hem de kalbi zorlayan ani eforları önler.
Hekiminize başvurun
- soğukta yürürken göğüste baskı ya da nefes darlığı oluyorsa
- kışın tansiyon değerleriniz belirgin şekilde yükseldiyse
- el ve ayak parmaklarınızda soğukta belirgin renk değişikliği oluyorsa; Raynaud yazımız
- grip sonrası nefes darlığı ya da çarpıntı sürüyorsa
Acil durum: 112'yi arayın
Aşağıdakilerden biri varsa hemen 112'yi arayın:
- birkaç dakikadan uzun süren, baskı tarzında göğüs ağrısı
- ani başlayan ve şiddetli nefes darlığı
- evde birden fazla kişide baş ağrısı, bulantı ve bilinç bulanıklığı (karbonmonoksit şüphesi; önce ortamı havalandırıp dışarı çıkın)
- yüzde kayma, kolda ya da bacakta ani güç kaybı, konuşma bozukluğu
- bayılma
Sık sorulan sorular
Kışın kalp krizi gerçekten daha mı sık?
Evet, birçok araştırma kış aylarında kalp krizlerinin arttığını göstermektedir. Soğuk, enfeksiyonlar, hareketsizlik ve beslenme değişiklikleri birlikte rol oynar.
Kalp hastası kışın dışarıda yürüyüş yapabilir mi?
Evet, uygun giyinerek ve günün daha ılık saatlerini seçerek yapabilir. Çok soğuk ve rüzgârlı günlerde kapalı alanda yürümek daha uygundur. Soğukta göğüs ağrısı oluyorsa hekiminize danışın.
Kalp yetmezliği hastaları kışın nelere dikkat etmeli?
Enfeksiyonlar kalp yetmezliği ataklarını tetikleyebildiği için aşılar, el hijyeni ve günlük kilo takibi özellikle önemlidir; kalp yetmezliği yazımız.
Kışın tansiyon ilacımın dozunu artırmalı mıyım?
Kendi başınıza değiştirmeyin. Ölçümlerinizi kaydedip hekiminize gösterin; gerekirse doz ayarlamasını hekiminiz yapar.
Sıcak bir odadan soğuğa çıkmak kalbe zarar verir mi?
Ani ısı değişimleri damarları hızla daraltabilir. Dışarı çıkmadan önce iyice giyinmek ve ilk birkaç dakika yavaş yürümek bu etkiyi azaltır.
İlgili yazılar
Hekiminize danışın.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Tanı ve tedavi kararları hekimlerinize aittir. Burada bilinçli olarak ilaç adı, doz ve sınır değer verilmemiştir.
Kaynaklar
- European Society of Cardiology, çevresel etkenler ve kardiyovasküler hastalıklar bildirimi
- European Society of Cardiology, arteriyel hipertansiyon tedavi kılavuzu (mevsimsel değişim)
- Dünya Sağlık Örgütü, soğuk hava ve sağlık bilgilendirmesi